روش تدریس روخوانی قرآن کریم

مطالب تخصصی قرآن کریم در این بخش قرار میگیرد.

مدیران انجمن: faraso, شورای نظارت

نمایه کاربر
GOD Send
Administrator
پست: 7350
تاریخ عضویت: پنج شنبه 2 اردیبهشت 1389, 7:00 pm
تشکر شده: 5 دفعه

روش تدریس روخوانی قرآن کریم

پست توسط GOD Send » سه شنبه 22 آذر 1390, 8:31 am

<p class="ab">وقف و ابتداء<br /> &nbsp;</p>
<p>معناي وقف<br /> وقف در لغت، به معناي &laquo;باز داشتن، درنگ كردن&raquo; مي&zwnj;باشد، و در اصطلاح، عبارت است از &laquo;قطع صوت در هنگام قراءت براي تازه كردن نفس و سپس ادامه قرائت&raquo; (كه ابتداء ناميده مي&zwnj;شود.) </p>
<p align="center"><img id="IMG1" src="http://www.rasekhoon.net/userfiles/Arti ... 103041.JPG" alt="روش تدریس روخوانی قرآن کریم (قسمت اول)" /></p>
<p class="ab">روش وقف در كلمات قرآن <br /> &nbsp;</p>
<p>در هنگام وقف تغييراتي در آخر كلمات به شرح ذيل داده مي&zwnj;شود: <br /> 1ـ كلماتي كه با تاء گرد (ة) ختم شده است با هر حركتي كه باشند تبديل به هاء ساكن (هْ) مي&zwnj;شود، مانند: <br /> (تُقيهْ) ـ زَكوةِ (زَكوهْ) ـ مَرَّةٍ (مَرَّهْ). <br /> كلماتي كه با تاء كشيده (ت) نوشته شده است فقط ساكن مي&zwnj;شود، مانند: <br /> رَحْمَتُ (رَحْمَتْ) ـ سُنَّتَ (سُنَّتْ) ـ نِعْمَتَ (نِعْمَتْ). <br /> 2ـ تنوين كلمات منصوب، تبديل به الف مدّي مي&zwnj;شود، مانند: <br /> رَحيماً (رَحيما) ـ ماءً (ماءا) ـ هُديً (هُدي) <br /> 3ـ بقيّه كلمات، ساكن مي&zwnj;گردد، مانند: <br /> يَقْتُلُونَ (يَقْتُلُونْ) ـ فَاتَّقُونِ (فَاتَّقُونْ) ـ نَسْتَعينُ (نَسْتَعينْ) ـ هُوَ (هُو) ـ مُسْتَقيمٍ (مُسْتَقيمْ) ـ نَهَرٌ (نَهَرْ) ـ&zwnj; هِيَ (هي) <br /> مورد اوّل و دوّم، وقفِ به ابدال و سوّمين مورد، وقف به اسكان نام دارد. <br /> لازم به يادسپاري است كلماتي كه در آخر آنها &laquo;الف، واو، ياء مدّي&raquo; مي&zwnj;باشد در هنگام وقف تغييري در آنها داده نمي&zwnj;شود، مانند: <br /> كَلاّ ـ يُدْعي ـ رَبّي ـ كُلُوا </p>
<p class="ab">اقسام وقف <br /> &nbsp;</p>
<p>وقف بر دو نوع است: اختياري، اضطراري <br /> 1ـ وقف اختياري: وقفي است كه به اراده و تشخيص صورت گيرد كه طبعاً بايد كلام تمام باشد و بر سه قسم است: تامّ، كافي ـ حَسَن. <br /> وقف تامّ: وقفي است كه كلام از نظر لفظ (دستور زبان) و معني كامل بوده و به ما بعد بستگي نداشته باشد، مانند وقف بر &laquo;وَ اُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ&raquo; و ابتداء از &laquo;اِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا...&raquo;. <br /> وقف كافي: وقفي است كه كلام از نظر لفظ كامل ولي از جهت معني ارتباط به ما بعد داشته باشد، مانند وقف بر &laquo;رَبَّنا تَقَبَّلْ مِنّا&raquo; و ابتداء از &laquo;اِنَّكَ اَنْتَ السَّميعُ الْعَليمُ&raquo;. <br /> وقف حسن: وقفي است كه كلام از نظر معني كامل و از نظر لفظ ناقص باشد بدين صورت كه عبارت دوّم از نظر دستور زبان به عبارت اوّل بستگي دارد، اين نوع وقف را چون تغييري در معناي كلام نمي&zwnj;دهد حَسَن ناميده&zwnj;اند ولي ابتداء از ما بعد جايز نمي&zwnj;باشد، مانند وقف بر &laquo;اَلْحَمْدُ لِلّهِ&raquo; و ابتداء از &laquo;رَبِّ الْعالَمينَ&raquo;. <br /> 2ـ وقف اضطراري: وقفي است كه به سبب اتمام نفس، عطسه، سرفه، فراموشي آيه و غيره در موردي كه كلام از نظر لفظ و معني هر دو ناقص بوده اتّفاق مي&zwnj;افتد و به آن وقف قبيح نيز مي&zwnj;گويند كه لازم است از محلّ مناسب ما قبل، ابتدا شود. </p>
<p class="ab">ابتداء <br /> &nbsp;</p>
<p>ابتداء هميشه اختياري است و بايد از محلّي ابتدا نمود كه داراي معني مستقلّ و رساننده مقصود باشد و اين نكته بايد در نظر باشد كه با توجّه به شرايط نَفَس و طولاني بودن آيه از بهترين محلّ ممكن ابتدا شود. </p>
<p class="ab">تمرين <br /> &nbsp;</p>
<p>صَلوةَ ـ سَنَةٍ ـ رَشَداً ـ ذَكَرَهُ ـ هِيَ ـ سَماءً ـ لِلْعالَمينَ ـ رَحْمَتُ ـ فِي الْقُبُورِ ـ مِنْ خَوْفٍ </p>
<p class="ab">علامات وقف <br /> &nbsp;</p>
<p>چون شناختن محلّ&zwnj;هاي وقف و ابتداء بستگي به آموزش زبان عربي دارد و معمول مردم با آن آشنايي ندارند، لذا براي شناسايي موارد آن، علامتهايي مقّرر گرديده تا در هنگام تلاوت قرآن، بدانها توجّه شده و خللي در معناي آيات پديد نيايد. <br /> نخستين شخصي كه اين علامتها را وضع كرد علامّه سجاوندي بود لذا آن علامتها به رموز سجاوندي مشهور گرديد. <br /> بعد از علاّمه سجاوندي، علامتهاي ديگري وضع گرديد، كثرت علامتها باعث سردرگمي قاريان قرآن مي&zwnj;شد لذا علماي مصر به منظور اتّحاد و اتّفاق رموز وقف، علامتهاي ذيل را انتخاب كردند كه به توضيح آنها مي&zwnj;پردازيم. <br /> (م): علامت وقف لازم است كه اگر به وصل خوانده شود بيم تغيير معني مي&zwnj;رود، مانند: <br /> اِنَّما يَسْتَجيبُ الَّذينَ يَسْمَعُونَ (م) وَالْمَوْتي يَبْعَثُهُمُ اللهُ ثُمَّ اِلَيْهِ يُرْجَعُونَ. <br /> (لا): نشانة عدم جواز وقف است كه اگر اضطراراً در اين محلّ وقف شود بايد از محل مناسب ما قبل، ابتدا كرد، مانند: <br /> وَلَئِنِ اتّبَعْتَ اَهْوائَهُمْ بَعْدَ الَّذي جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ (لا) ما لَكَ مِنَ اللهِ مِنْ وَلِيِّ وَلا نَصيرٍ. <br /> لازم به به يادسپاري است كه اين علامت در مورد وقف حسن نيز به كار مي&zwnj;رود تا بدان توّجه شده و در صورت وقف، از ما بعد ابتدا ننمايند. <br /> (ج): علامت وقف جايز مي&zwnj;باشد كه در اين مورد، وقف و وصل يكسان است، مانند: <br /> نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ نَبَاَهُمْ بِالْحَقِّ (ج) اِنّهُمْ فِتْيَةٌ امَنُوا بِرَبِّهِمْ وَزِدْنا هُمْ هُديً <br /> (قلَي): نشانه جواز وقف است و اشاره به اين كه وقف بهتر از وصل مي&zwnj;باشد. <br /> در بعضي از قرآنها به جاي آن از علامت &laquo;ط&raquo; استفاده مي&zwnj;كنند كه به معني وقف مطلق آمده است يعني وقف بر اين كلمه و ابتداء از ما بعد مطلقاً خوب است، مانند: <br /> &laquo;وَ نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَ نُقَدِّسُ لَكَ (قلي) قالَ إِنِّي أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ&raquo; <br /> (صلي): علامت وقف جايز و اشاره به اين كه وصل بهتر از وقف است و ابتدا از مابعد نيز مانعي ندارد. <br /> در برخي از قرآنها به جاي آن از علامت (ز) استفاده مي&zwnj;كنند،مانند: <br /> اُولئِكَ عَلي هُديً مِنْ رَبَّهِمْ (صلي) وَاُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ. <br /> (:. :.) نشانة وقف مُعانقه است كه بر روي دو كلمة نزديك به هم قرار مي&zwnj;گيرد و نبايد روي هر دو محلّ وقف شود، مانند: <br /> ذلِكَ الْكِتابُ لارَيبَ :. فيهِ :. هُديً لِلْمُتَّقينَ. <br /> نكاتي چند در مورد وقف و ابتداء <br /> 1ـ وقف در پايان هر آيه سنّت پيامبر اسلام مي&zwnj;باشد، هر چند از نظر لفظ و معني ناقص باشد با وجود اين در اينگونه موارد، وصل آيات نيز اشكالي ندارد بلكه بهتر است، مانند: <br /> فَوَيْلٌ لِلْمُصَلّينَ(لا) اَلَّذينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُونَ. <br /> 2ـ موارد عدم جواز وقف و ابتداء به محلّ&zwnj;هايي كه با علامت &laquo;لا&raquo; مشخّص گرديده خلاصه نمي&zwnj;شود و از علامت &laquo;لا&raquo; در محلّي استفاده مي&zwnj;كنند كه اشتباه انگيز باشد، بنابراين، در محلّ&zwnj;هاي بدون علامت نيز وقف جايز نيست و به طور كلّي محلّ جواز و يا لزوم وقف با علامتهاي ياد شده مشخّص گرديده است كه بايد رعايت شوند.<br /> ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p>
<p class="ab">روش تدریس تنوین نزد حرف ساكن<br /> &nbsp;</p>
<p align="center"><img id="IMG2" src="http://www.rasekhoon.net/userfiles/Arti ... 103042.JPG" alt="روش تدریس روخوانی قرآن کریم (قسمت اول)" /></p>
<p>هدف: آشنايي با روش تلفّظ تنوين نزد حرف ساكن مي&zwnj;باشد. <br /> و در پايان درس از دانش آموزان انتظار مي&zwnj;رود كه بانحوة تلفّظ نون تنوين نزدحرف ساكن آشنا شوند.</p>
<p class="ab">مراحل تدريس <br /> &nbsp;</p>
<p>1 ـ روش تلفّظ حرف ساكن را يادآوري مي&zwnj;كنيم. <br /> 2 ـ تعريف تنوين را يادآوري مي&zwnj;كنيم. <br /> 3 ـ بيان روش تلفّظ تنوين نزدحرف ساكن. <br /> 4 ـ روي كلمات تمرين مي&zwnj;كنيم. <br /> 5 ـ روي آيات تمرين مي&zwnj;كنيم. </p>
<p class="ab">روش تدريس <br /> &nbsp;</p>
<p>معلّم: در درس سكون گفتيم كه حرف ساكن به كمك حرف صدادار قبل از خود به يك بخش خوانده مي&zwnj;شود. همچنين در بحث تنوين گقتيم كه تنوين در تلفّظ نون ساكني است كه در نگارش نوشته نمي&zwnj;شود و نشانة آن تكرار همان علامت مي&zwnj;باشد. حال اگر بعد از تنوين، حرف ساكن يا تشديد دار قرار بگيرد، ميان نون تنوين و حرف ساكن بعد از آن، التقاءِ ساكنين پيش مي&zwnj;آيد، مانند: خَيْرٌ اهْبِطوُا در اين جا براي رفع التقاء ساكنين، نون تنوين را در تلفّظ با حركت كسره مي&zwnj;خوانند، مانند: <br /> خَيْرُ اهْبِطُوا كه خوانده مي&zwnj;شود خَيْرُنِ اهْبِطُوا <br /> روي كلمات تمرين و پس از اين كه مطمئن شديم دانش آموزان درس را ياد گرفته&zwnj;اند، روي قرآن تمرين مي&zwnj;كنيم، در تمرين روي قرآن، مانند سابق، بخش بخش و شمرده مي&zwnj;خوانند تا با كليّه علامت&zwnj;ها و قاعده&zwnj;هاي تدريس شده عملاً آشنا شوند.<br /> از درس آينده وارد روانخواني قرآن مي&zwnj;شويم، زيرا با كليّه قواعد ساده خواني قرآن، آشنا شده&zwnj;اند.<br /> --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p>
<p class="ab">روش تدریس حركات و حروف مدی<br /> &nbsp;</p>
<p>قبل از بيان روش تدريس، يادآوري چند نكته لازم است: <br /> 1ـ در بررسي حركات و حروف مدّي از نظر شكل، اسم و تلفّظ به نتايج زير رسيديم: <br /> الف ـ شكل حركات (ـَـِـُـ) در قرآن&zwnj;هاي با رسم الخط عربي، فارسي، تركي و اردو هيچ&zwnj;گونه تفاوتي با هم ندارند. <br /> ب ـ لحن حركت كسره و ضمّه در عربي و فارسي متفاوت است. <br /> ج ـ شكل الف و ياء&zwnj;مدّي در قرآن&zwnj;هاي با رسم الخط عربي با فارسي و شكل ياء و او مدّي در قرآن&zwnj;هاي با رسم الخط اردو با قرآن&zwnj;هاي با رسم الخط عربي و فارسي متفاوت است. <br /> د ـ لحن الف مدّي بعد از بيست حرف در عربي با فارسي متفاوت است. <br /> بنا بر اين در هنگام تدريس بايد دقّت كنيم كه كسره، ضمّه و الف مدّي را با لحن عربي آموزش دهيم زيرا قرآن به زبان عربي است (اِنّا اَنْزَلْناهُ قُرْاناً عَرَبِيّاً)[1] و طبق سفارش پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله بايد آن را با لحن عربي بخوانيم (اِقْرَؤُا الْقُرانَ بِاَلْحانِ الْعَرَبِ وَاَصْواتِها)[2]. <br /> آموزش قرآن با لحن عربي، ابتدا مشكل به نظر مي&zwnj;آيد ولي اگر از روش صحيح وارد شويم خيلي ساده و آسان است، به خصوص براي افراد تحصيل كرده. حال اگر دانش&zwnj;آموزان ما تازه با خواندن و نوشتن آشنا شده باشند و ياد گرفتن لحن عربي براي آن&zwnj;ها مشكل باشد، ناچاريم نخست با همان لحن فارسي آموزش دهيم و بعد از يادگيري ساده و روانخواني قرآن، لحن عربي آن&zwnj;ها را يادآور مي&zwnj;شويم. <br /> 2ـ اسامي حركات و حروف مدّي در فارسي. <br /> براي سهولت يادگيري صداي حروف مدّي با لحن عربي مي&zwnj;توانيم صداهاي موجود در زبان عرب را به دو دستة كوتاه و كشيده[3] تقسيم كنيم چرا كه صداي حروف مدّي، همان صداي حركات مي&zwnj;باشد امّا با دو برابر مدّ و كشش. <br /> لازم به توضيح است كه چنين تقسيم&zwnj;بنديي براي صداهاي فارسي نمي&zwnj;توانيم داشته باشيم چرا كه زمان تلفّظ صداهاي &laquo;ـَـِـُـ&laquo; با &laquo;آ ـ اي ـ او&raquo; تقريبا يكسان است و تنها تفاوت در نحوة تلفّظ صداي آن&zwnj;ها مي&zwnj;باشد. <br /> 3ـ قبل از تدريس قرآن در هر منطقه&zwnj;اي نخست بايد رسم الخط قرآن&zwnj;هاي موجودِ آن منطقه را بررسي و سپس بر اساس رسم الخطي كه رواج بيشتري دارد تدريس كنيم و اگر رسم الخط&zwnj;هاي متعدّدي رواج داشت، اشارة به آن&zwnj;ها براي دانش&zwnj;آموزان قويتر و بزرگسال لازم است. <br /> 4ـ در بيان روش تدريس، نخست هدف از درس و انتظاراتي كه در پايان درس از دانش&zwnj;آموزان داريم را متذكر شديم و سپس مراحل و روش تدريس را بيان كرده&zwnj;ايم. هدف و مراحل تدريس را معلّم در هنگام تدريس بايد در نظر داشته باشد و روش را براي دانش&zwnj;آموزان در هنگام تدريس اجرا كند.<br /> [1] . سوره يوسف، آيه 2. <br /> [2] . اصول كافي، جلد 2، صفحه 614. <br /> [3] . بعضي به صداهاي كشيده، صداهاي بلند مي&zwnj;گويند كه درست نمي&zwnj;باشد، چرا كه بحث در كم و زياد كردن صدا نيست تا يكي كوتاه و ديگري بلند باشد بلكه بحث در مورد مدّ و كشش دادن به صداست، يكي كوتاه و بدون كشش و ديگري در مقابل آن با دو برابر مدّ و كشش تلفّظ مي&zwnj;شود.<br /> ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p>
<p class="ab">روش تدریس حروف مدّی برای بزرگسالان<br /> &nbsp;</p>
<p>هدف: آشنايي با شكل، اسم و نحوة تلفّظ صحيح حروف مدّي بالحن عربي است . و در پايان درس از دانش آموزان انتظار مي&zwnj;رود كه: <br /> 1ـ شكل &laquo;حرف مدّي&raquo; را بشناسند. </p>
<p align="center"><img id="IMG6" src="http://www.rasekhoon.net/userfiles/Arti ... 103043.JPG" alt="روش تدریس روخوانی قرآن کریم (قسمت اول)" /></p>
<p>2ـ با &laquo;لحن عربي&raquo; حروف مدّي به خصوص &laquo;الف مدّي&raquo; كاملاً آشنا شوند. <br /> 3ـ تفاوت حركات و حروف مدّي در تلفظ آن&zwnj;ها كاملاً مشهود باشد. <br /> 4ـ هر يك از حركات (كه قبلاً&zwnj;ياد گرفته&zwnj;اند) و حروف مدّي (كه به تازگي فرا گرفته&zwnj;اند) را در هر جاي قرآن ديدند، مشخص نمايند و آن را به صورت صحيح و بالحن عربي بخوانند . <br /> نكته: در تدريس &laquo;الف مدّي&raquo; با توجّه به هدف ما كه آموزش &laquo;لحن عربي&raquo; آن مي باشد، اگر بخواهيم با رسم الخط فارس &laquo;ا&raquo; شروع كنيم، با مشكل بيان لحن عربي و علّت نام گذاري آن مواجه مي شويم، چرا كه به محض نوشتن اين شكل &laquo;ا&raquo; صداي &laquo;آ&raquo; فارسي به ذهن دانش آموزان مي&zwnj;آيد و اضافه بر آن، در بيان علّت نام&zwnj;گذاري آن به &laquo;الف مدّي&raquo; باز با مشكل مواجه مي&zwnj;شويم :(&laquo;الف&raquo; مي&zwnj;گويند چون به شكل &laquo;حرف الف&raquo; مي&zwnj;باشد و &laquo;مدّي&raquo; مي&zwnj;گويند چون باعث &laquo;مدّ و كشش&raquo; صداي فتحة قبل از خود مي&zwnj;شود). در رسم الخط فارسي قبل از &laquo;الف&raquo; شكل &laquo;فتحه&raquo; معمولي نمي&zwnj;باشد. <br /> براي اين كه به طور طبيعي با شكل، اسم و تلفظ الف مدّي آشنا شوند، مراحل تدريس ذيل پيشنهاد مي گردد: </p>
<p class="ab">مراحل تدريس الف مدّي <br /> &nbsp;</p>
<p>1ـ حرف مفتوحي را نوشته و از دانش&zwnj;آموزان مي&zwnj;خواهيم تا با هم بخوانند. <br /> 2ـ از آن&zwnj;ها مي&zwnj;خواهيم تا صداي فتحه را دو برابر مدّ و كشش دهند. <br /> 3ـ الفي به آن حرف مفتوح اضافه مي كنيم و مي&zwnj;گوييم كه اين الف باعث دو برابر مدّ و كشش صداي فتحه مي&zwnj;شود. <br /> 4ـ الف مدّي را معرّفي و علّت نام&zwnj;گذاري آن را بيان مي&zwnj;كنيم. <br /> 5ـ آن&zwnj;ها را با شكل الف مدّي در قرآن&zwnj;هاي با رسم&zwnj;الخط فارسي آشنا مي&zwnj;كنيم. <br /> 6ـ تمرين روي حروف و يادآوري تفاوت صداي الف مدّي در هشت حرف و علّت آن. <br /> 7ـ تمرين روي كلمات. </p>
<p class="ab">روش تدريس الف مدّي <br /> &nbsp;</p>
<p>نخست حرفي را با حركت فتحه مي نويسيم &laquo;تَـ&raquo; و از افراد كلاس مي&zwnj;خواهيم تا با هم بخوانند. <br /> سپس از آن&zwnj;ها مي&zwnj;خواهيم تا صداي فتحه را در تلفّظ دو برابر مدّ و كشش دهند. <br /> باز مي&zwnj;خواهيم تا آن حرف را با صداي فتحه معمولي بخوانند. <br /> دوباره مي&zwnj;خواهيم تا صداي فتحه را در تلفّظ دو برابر مدّ و كشش دهند. <br /> چندين بار اين عمل را تكرار مي&zwnj;كنيم تا كاملاً تفاوت صداي &laquo;فتحه&raquo; با &laquo;الف مدّي&raquo; در تلفّظ براي آن&zwnj;ها روشن شود. <br /> سپس بعد از آن حرف مفتوح، الفي اضافه مي&zwnj;كنيم &laquo;تا&raquo; و توضيح مي&zwnj;دهيم كه در زبان عرب هر گاه بعد از حرف مفتوح، الفي قرار گيرد، اين الف باعث دو برابر مدّ و كشش صداي فتحه مي&zwnj;شود. <br /> براي اين كه دانش&zwnj;آموزان با شكل و تلفّظ صحيح آن كاملاً آشنا شوند، دستمان را روي الف قرار مي&zwnj;دهيم و مي&zwnj;خواهيم تا آن حرف را بخوانند، بالطبع آن را با صداي فتحه معمولي مي&zwnj;خوانند، سپس دستمان را از روي الف برمي&zwnj;داريم و مي&zwnj;خواهيم تا يك بار ديگر آن را بخوانند، در اينجا حتماً بايد صداي فتحه را با دو برابر مدّ و كشش بخوانند بار ديگر دستمان را روي الف قرار مي&zwnj;دهيم و مي&zwnj;&zwnj;خواهيم تا با هم بخوانند،ديگر بار دستمان را از روي الف برمي&zwnj;داريم و مي&zwnj;خواهيم تا دوباره آن را بخوانند، چندين بار اين كار را انجام مي&zwnj;دهيم تا دانش&zwnj;آموزان با شكل و تلفّظ صحيح الف مدّي كاملاً آشنا شوند. <br /> بعد از آشنايي با شكل و روش تلفّظ الف مدّي، آن&zwnj;ها را با اسم الف مدّي و علّت نام&zwnj;گذاري آن، آشنا مي&zwnj;كنيم، مي&zwnj;گوييم كه اين الف چون باعث مدّ و كشش حركت ماقبل مي&zwnj;شود به آن الف مدّي مي&zwnj;گويند؛ و ما در فارسي به آن صداي كشيدة فتحه مي&zwnj;گوييم زيرا همان صداي فتحه است كه با كشش بيشتر خوانده مي&zwnj;شود و در مقابل به حركت فتحه، صداي كوتاه فتحه مي&zwnj;گوييم. <br /> نكته: با توجّه به اين كه رسم&zwnj;الخط &laquo;الف مدّي&raquo; در قرآن&zwnj;هاي كشور ايران با رسم&zwnj;الخط قرآن&zwnj;هاي كشورهاي عربي تفاوت دارد، آن&zwnj;ها را با شكل الف مدّي در قرآن&zwnj;هاي با رسم&zwnj;الخط فارسي آشنا مي&zwnj;كنيم، چرا كه بيشتر قرآن&zwnj;هاي موجود در كشور ما ايران با همين رسم&zwnj;الخط مي&zwnj;باشد. <br /> الف مدّي با رسم&zwnj;الخط عربي را مي&zwnj;نويسيم &laquo;تا&raquo; و توضيح مي&zwnj;دهيم كه در قرآن&zwnj;هاي با رسم&zwnj;الخط عربي، الف مدّي را به همين شكل مي&zwnj;نويسند، ولي در قرآن&zwnj;هاي با رسم الخط فارسي براي اين كه صداي كشيده فتحه با صداي كوتاه آن اشتباه نشود، فتحه را به صورت ايستاده در كنار الف مدّي قرار داده&zwnj;اند، به اين شكل: </p>
<p class="ab">تَا تا <br /> &nbsp;</p>
<p>در تلفّظ هيچ فرقي با هم ندارند، هر دو يكسان تلفظ مي&zwnj;شوند. <br /> روي حروف تمرين را با اين شكل انجام مي&zwnj;دهيم. <br /> نكته: قبلاً متذكّر شديم كه تلفّظ الف مدّي بعد از هشت حرف، درشت و غليظ مي&zwnj;باشد، وقتي كه به اوّلين حرف آن (كه &laquo;خا&raquo; باشد) رسيديم، روش تلفّظ آن&zwnj;ها را با بياني ساده شرح مي&zwnj;دهيم و مي&zwnj;خواهيم تا آن&zwnj;ها را در ذهن خود بسپارند. <br /> براي اين منظور، از حروفي كمك مي&zwnj;گيريم كه تلفّظ آن&zwnj;ها در فارسي يكسان ولي در عربي يكي به صورت نازك و ديگري به صورت درشت تلفّظ مي&zwnj;شود، مانند: &laquo;ت&raquo; و &laquo;ط&raquo;، &laquo;سين&raquo; و &laquo;ص&raquo;، يا &laquo;ذ&raquo; و &laquo;ظ&raquo;. <br /> براي دانش&zwnj;آموزان توضيح مي&zwnj;دهيم كه اين دو حرف &laquo;ت، ط&raquo; در فارسي يكسان تلفظ مي&zwnj;شود ولي در عربي حرف &laquo;ت&raquo; به صورت &laquo;نازك&raquo; و حرف &laquo;ط&raquo; به صورت &laquo;درشت&raquo; تلفظ مي&zwnj;شود؛ سپس حركت فتحه را روي آن دو قرار مي&zwnj;دهيم و آن&zwnj;ها را به صورت صحيح عربي تلفّظ مي&zwnj;كنيم و از آن&zwnj;ها مي&zwnj;خواهيم تا همانند تلفّظ ما، تكرار كنند و اين عمل را چندين بار انجام مي&zwnj;دهيم. <br /> وقتي كه دانش&zwnj;آموزان تفاوت تلفّظ آن دو حرف را كاملا ياد گرفتند، الفي بعد از حرف &laquo;تَ&raquo; اضافه كرده &laquo;تَا&raquo; و از آن&zwnj;ها مي&zwnj;پرسيم، اضافه شدن &laquo;الف&raquo; بعد از حرف &laquo;مفتوح&raquo; چه تغييري در تلفّظ آن حروف به وجود مي&zwnj;آورد؟ <br /> دانش&zwnj;آموزان: باعث دو برابر مدّ و كشش صداي آن حرف مي&zwnj;شود. <br /> معلم: صداي حرف &laquo;تَ&raquo; نازك بود يا درشت؟ <br /> دانش&zwnj;آموزان: نازك. <br /> معلم: پس الف مدّي هم به صورت نازك، صداي حرف &laquo;تَ&raquo; را دو برابر مد و كشش مي&zwnj;دهد. <br /> سپس در رابطه با &laquo;ط&raquo; نيز همين مراحل را طي مي&zwnj;كنيم بعد از اضافه كردن الف، &laquo;طَا&raquo; از آن&zwnj;ها مي&zwnj;پرسيم؛ اضافه شدن &laquo;الف&raquo; چه تغييري در تلفّظ حرف مفتوح به وجود مي&zwnj;آورد؟ <br /> دانش&zwnj;آموزان: باعث دو برابر مدّ و كشش صداي آن حرف مي&zwnj;شود. <br /> معلم: صداي حرف &laquo;طَ&raquo; نازك بود يا درشت؟ <br /> دانش&zwnj;آموزان: درشت. <br /> معلم: پس الف مدّي هم به صورت درشت، صداي حرف &laquo;طَ&raquo; را دو برابر مدّ&zwnj; و كشش مي&zwnj;دهد. <br /> در رابطه با حروف &laquo;س&raquo; و &laquo;ص&raquo;، &laquo;ذ&raquo; و &laquo;ظ&raquo; به همين شيوه عمل مي&zwnj;كنيم و در پايان هشت حرفي كه الف مدّي بعد از آن&zwnj;ها درشت تلفّظ مي&zwnj;شوند را معرفي و تمرين مي&zwnj;كنيم. <br /> پس از تمرين روي حروف، روي كلمات تمرين مي&zwnj;كنيم. در تمرين روي كلمات بايد دقّت كنيم تا الف مدّي را در همة 28 حرف درست تلفّظ كنند. </p>
<p class="ab">شكل ديگر الف مدّي <br /> &nbsp;</p>
<p>در بحث حركات و حروف مدّي به اين نكته اشاره كرديم كه در بعضي جاها براي اختصار، الف مدّي در نگارش اوّليّه نوشته نشده و علماي رسم و ضبط قرآن براي راهنمايي قاريان قرآن، در چنين مواردي الف كوچكي بعد از فتحه قرار داده&zwnj;اند &laquo;ـَـ ا ـ&raquo; تا بيانگر تلفّظ الف مدّي در چنين جاهايي باشد. <br /> در اين جا لازم است كه دانش&zwnj;آموزان را با اين شكل الف مدّي نيز آشنا كنيم، و با توجّه به اين كه اين شكل الف مدّي در رسم&zwnj;الخط قرآن&zwnj;هاي كشور ما ايران با كشورهاي عربي تفاوت دارد، حتماً لازم است با اين رسم&zwnj;الخط نيز آشنا شوند و تمرين&zwnj;هاي خود را با همين رسم&zwnj;الخط انجام دهيم. <br /> مراحل تدريس شكل ديگر الف مدّي <br /> 1ـ شكل، اسم و تلفّظ الف مدّي (با رسم الخط عربي و فارسي) را يادآوري مي&zwnj;كنيم. <br /> 2ـ شكل ديگر الف مدّي با رسم&zwnj;الخط عربي را معرفي مي&zwnj;كنيم. <br /> 3ـ شكل ديگر الف مدّي با رسم&zwnj;الخط فارسي را معرفي مي&zwnj;كنيم. <br /> 4ـ بيان اين كه در تلفّظ با هم تفاوت ندارند. <br /> 5ـ تمرين روي حروف. <br /> 6ـ تمرين روي كلمات. </p>
<p class="ab">روش تدريس شكل ديگر الف مدّي <br /> &nbsp;</p>
<p>معلّم: همه با شكل، اسم و تلفّظ الف مدّي آشنا شديم. <br /> دانستيم هرگاه بعد از حرف مفتوح، الفي قرار گيرد. اين الف باعث دو برابر مدّ و كشش صداي فتحه مي&zwnj;شود، از اين رو به آن الف مدّي مي&zwnj;گويند. <br /> در قرآن به مواردي بر مي&zwnj;خوريم كه كاتبان قرآن در صدر اسلام (بنا بر رسم الخط آن روز) براي اختصار، الف مدّي آن را در كتابت قرآن ننوشته&zwnj;اند ولي در قرائت حتماً بايد خوانده شود، مانند: <br /> هذا كه خوانده مي&zwnj;شود هاذا <br /> بعدها علماي رسم و ضبط قرآن در چنين مواردي براي راهنمايي قارياني كه با نگارش اوّليّه آشنايي ندارند، الف كوچكي بعد از حركت فتحه قرار داده&zwnj;اند (ـَـ اـ) تا متوجه تلفّظ الف مدّي در چنين مواردي باشند، مانند: &laquo;هَذا&raquo; <br /> در قرآن&zwnj;هاي با رسم&zwnj;الخط فارسي كه الف مدّي (فتحة كشيده) را به صورت &laquo;فتحه ايستاده&raquo; در كنار الف قرار مي&zwnj;دهند(اا) در چنين موارد نيز فتحه رابه صورت ايستاده روي همان حرف قرار داده&zwnj;اند (ـا) مانند: &laquo;هذا&raquo; تا نشانگر تلفّظ فتحه به صورت كشيده باشد و نيازي به اضافه كردن الف كوچك ديگر نباشد، زيرا آن فتحه ايستاده به تنهايي دلالت بر صداي فتحة كشيده مي&zwnj;كند و در واقع جانشين الف مدّي مي&zwnj;باشد. بايد دقّت كنيم كه تلفّظ آن با شكل قبلي هيچ&zwnj;گونه تفاوتي ندارد. <br /> روي حروف و سپس روي كلمات تمرين مي&zwnj;كنيم و پس از آشنايي كامل با هر دو شكل، براي منزل تكليف تعيين مي&zwnj;كنيم.</p>
<p class="ab">مراحل تدريس ياء مدّي:<br /> &nbsp;</p>
<p>1. حرف مكسوري را مي&zwnj;نويسيم و از دانش آموزان مي&zwnj;خواهيم تا با هم بخوانند. <br /> 2. از آنها مي&zwnj;خواهيم تا صداي كسره را دو برابر مدّ و كشش دهند. <br /> 3. يايي به آن حرف مكسور اضافه مي&zwnj;كنيم ومي&zwnj;گوييم كه اين ياء باعث دو برابر مدّ و كشش صداي كسره مي&zwnj;شود. <br /> 4. ياء مدّي را معرفي و علت نام گذاري آن را بيان مي&zwnj;كنيم. <br /> 5. دانش آموزان را با شكل ياء، مدّي در قرآن&zwnj;هاي با رسم الخط فارسي آشنا مي&zwnj;كنيم. <br /> 6. تمرين روي حروف. <br /> 7. تمرين روي كلمات.</p>
<p class="ab">روش تدريس ياء حدّي: <br /> &nbsp;</p>
<p>نخست حرفي را با حركت كسره مي&zwnj;نويسيم &laquo; تِـ &raquo; و از دانش&zwnj;آموزان مي&zwnj;خواهيم تا با هم بخوانند[1]. <br /> سپس از آن&zwnj;ها مي&zwnj;خواهيم تا صداي كسره را در تلفّظ دو برابر مدّ و كشش دهند. <br /> باز مي&zwnj;خواهيم تا آن حرف را با صداي كسره معمولي بخوانند. <br /> دوباره مي&zwnj;خواهيم تا صداي كسره را در تلفّظ دو برابر مدّ و كشش دهند. <br /> چندين&zwnj;بار اين عمل را تكرر مي&zwnj;كنيم تا تفاوت صداي كسره با ياء مدّي در تلفّظ براي آن&zwnj;ها كاملاً روشن شود. <br /> سپس يايي بعد از آن حرف مكسور اضافه كرده &laquo;تِـي&raquo; و توضيح مي&zwnj;دهيم كه در زبان عربي هرگاه بعد از حرف مكسور، يايي قرار گيرد، اين ياء باعث دو برابر مدّ و كشش صداي كسره مي&zwnj;شود. <br /> پس از آشنايي با شكل و روش تلفّظ ياء مدّي، دانش&zwnj;آموزان را با اسم ياء مدّي و علّت نام&zwnj;گذاري آن آشنا مي&zwnj;كنيم. مي&zwnj;گوييم كه اين &laquo;ياء&raquo; چون باعث &laquo;مدّ و كشش&raquo; حركت ماقبل مي&zwnj;شود به آن &laquo;ياء مدّي&raquo; مي&zwnj;گويند و ما فارس زبان&zwnj;ها به آن صداي كشيدة كسره مي&zwnj;گوييم، زيرا كه همان صداي كسره است كه با كشش بيشتر خوانده مي&zwnj;شود و در مقابل به حركت كسره، صداي كوتاه كسره مي&zwnj;گوييم. <br /> نكته: با توجّه به تفاوت رسم&zwnj;الخط ياء مدّي در قرآن&zwnj;هاي كشور ما ايران با قرآن&zwnj;هاي كشورهاي عربي، آن&zwnj;ها را با شكل ياء مدّي در قرآن&zwnj;هاي با رسم&zwnj;الخط فارسي نيز آشنا مي&zwnj;كنيم. <br /> ياء مدّي با رسم&zwnj;الخط عربي را مي&zwnj;نويسيم &laquo;تِــي&raquo; و توضيح مي&zwnj;دهيم كه در قرآن&zwnj;هاي با رسم الخط فارسي براي اينكه صداي كشيده كسره با صداي كوتاه آن اشتباه نشود، كسره را به صورت ايستاده در كنار ياء مدّي قرار داده&zwnj;اند، به اين شكل: &laquo;تـي&raquo;. <br /> در تلفّظ هيچ تفاوتي با هم ندارند، هر دو يكسان تلفّظ مي&zwnj;شوند. <br /> روي حروف و سپس روي كلمات به همين شكل تمرين مي&zwnj;كنيم و پس از اين كه مطمئن شديم همه دانش&zwnj;آموزان ياد گرفته&zwnj;اند، آخرين حرف مدّي (واو مدّي) را نيز به آن&zwnj;ها آموزش مي&zwnj;دهيم.</p>
<p class="ab">مراحل تدريس واو مدّي <br /> &nbsp;</p>
<p>1ـ حرف مضمومي را نوشته و از دانش&zwnj;آموزان مي&zwnj;خواهيم تا با هم بخوانند. <br /> 2ـ از آن&zwnj;ها مي&zwnj;خواهيم تا صداي ضمّه را دوبرابر مدّ و كشش دهند. <br /> 3ـ واوي به آن حرف مضموم اضافه كرده و مي&zwnj;گوييم كه اين واو باعث دو برابر مدّ و كشش صداي ضمّه مي&zwnj;شود. <br /> 4ـ واو مدّي را معرّفي و علّت نام&zwnj;گذاري آن را بيان مي&zwnj;كنيم. <br /> 5ـ تمرين روي حروف. <br /> 6ـ تمرين روي كلمات.<br /> روش تدريس واو مدّي <br /> نخست حرفي را با حركت ضمّه مي&zwnj;نويسيم &laquo; تُــ &raquo; و از دانش&zwnj;آموزان مي&zwnj;خواهيم تا با هم بخوانند[2]. <br /> سپس از آن&zwnj;ها مي&zwnj;خواهيم تا حركت ضمّه را در تلفّظ دو برابر مدّ و كشش دهند. <br /> بقيّه مراحل را همانند الف و ياء مدّي ادامه مي&zwnj;دهيم تا دانش&zwnj;آموزان با شكل و روش تلفّظ واو مدّي و همچنين با اسم عربي و فارسي آن كاملا آشنا شوند، و با توجّه به اين كه رسم الخط واو مدّي در قرآن&zwnj;هاي با رسم الخط فارسي با كشورهاي عربي يكسان است، عدم تفاوت آن را يادآور مي&zwnj;شويم و مانند درس&zwnj;هاي پيش روي حروف و كلمات تمرين مي&zwnj;كنيم، و در پايان درس، تكليف منزل را تعيين مي&zwnj;كنيم.<br /> [1] . در اين&zwnj;جا حتمّا بايد از دانش&zwnj;آموزان خواسته شود تا كسره را با لحن عربي بخوانند تا بر اثر دو برابر مدّ و كشش صداي آن، &laquo;ياء مدّي&raquo; به وجود آيد. <br /> [2] . در اين&zwnj;جا نيز بايد از دانش&zwnj;آموزان خواسته شود تا ضمه را با لحن عربي بخوانند تا بر اثر دو برابر مدّ و كشش صداي آن، &laquo;واو مدّي&raquo; به وجود آيد.<br /> --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p>
<p class="ab">روش تدریس تشدید برای خردسالان<br /> &nbsp;</p>
<p>هدف: همان هدفي است كه از تدريس تشديد براي بزرگسالان داشتيم و انتظارات نيز همان انتظارات مي&zwnj;باشد. <br /> پيش از بيان مراحل و روش تدريس تشديد براي خردسالان، يادآوري چند نكته ضروري است. <br /> در كتاب راهنماي تدريس اوّل دبستان ( سال 63 و 67 ) ، براي تدريس تشديد اين گونه عمل شده است: نخست كلمة مشدّد را به صورت تفكيك &laquo; بنـ ، نا &raquo; نوشته و سپس توضيح داده&zwnj;اند كه چون دو صدا ( دو حرف ) پشت سر هم قرار گرفته، شكل دوّم ( حرف دوّم ) را نمي&zwnj;نويسيم و به جاي آن روي حرف قبل علامت تشديد &laquo;ـّ&raquo; مي&zwnj;گذاريم. <br /> با توجّه به استعداد افراد مبتدي، روش خواندن حرف مشدّد را بيان نكرده&zwnj;اند كه تلفّظ آن با صورت قبلي تفاوت دارد، در شكل قبلي، زبان دو بار به مخرج يك حرف برخورد مي&zwnj;كرد ولي در صوت دوّم، زبان يك بار ، بله در هر دو صورت دو صد (دو حرف) شنيده مي&zwnj;شود امّا در صورت دوّم، زبان محكم و با شدّت به مخرج حرف برخورد و ( بدون هيچ گونه مكثي) جدا مي&zwnj;شود. <br /> اِشكال عمدّه در اين است كه دوّمي در اوّلي ادغام نمي&zwnj;شود تا ما حرف دوّم را حذف و به جاي آن علامت تشديد را روي حرف قبلي قرار دهيم، بلكه حرف اوّل در دوّمي ادغام مي&zwnj;شود و بايد اوّلي را حذف و به جاي آن علامت تشديد را روي دوّمي قرار دهيم. <br /> با توجّه به نكات فوق و اين كه معلّم كلاس اوّل با زحمات قابل تقديري اين علامت رابه دانش آموزان ياد داده است، در اين جا جزئيّات بيشتري از علامت تشديد و روش تلفّظ حرف مشدّد را با توجّه به استعداد آن&zwnj;ها شرح مي&zwnj;دهيم. </p>
<p class="ab">مراحل تدريس تشديد <br /> &nbsp;</p>
<p>1ـ يكي از كلماتي را مي&zwnj;نويسيم كه در كلاس اوّل ابتدايي براي يادگيري علامت تشديد، دانش آموزان با آن آشنا شده&zwnj;اند و از آن&zwnj;ها مي&zwnj;خواهيم تا آن را بخوانند. <br /> 2 ـ مي&zwnj;پرسيم: اين كلمه داراي چند بخش است و مي&zwnj;خواهيم تا صداي هر بخش را مشخّص كنند. <br /> 3 ـ با كمك آن&zwnj;ها همان كلمه را به صورت تفكيك وبخش بخش مي&zwnj;نويسم و علامت گذاري مي&zwnj;كنيم. <br /> 4 ـ توضيح مي&zwnj;دهيم: براي تلفّظ اين كلمه، زبان بايد دوبار به محل تلفّظ يك حرف برخورد كند و اين كار، حرف زدن را كمي مشكل مي&zwnj;كند، براي اين كه حرف زدن آسان شود، اوّلي را داخل دوّمي مي&zwnj;كنند. <br /> 5 ـ نشانة آن را كه علامت تشديد باشد و روش خواندن آن را بيان مي&zwnj;كنيم. <br /> 6 ـ روي كلمات دوبخشي، سه بخشي و چهار بخشي كه داراي علامت تشديد باشد تمرين مي&zwnj;كنيم. </p>
<p class="ab">روش تدريس تشديد <br /> &nbsp;</p>
<p>معلّم: همه با خواندن اين كلمات &laquo; نقّاش، بنّا،....&raquo; در كلاس اوّل ابتدايي آشنا شده&zwnj;ايد، با هم بخوانيد. <br /> دانش آموزان: نقّاش، بنّا،.... <br /> معلّم: كلمة نقّاش، چند بخش است؟ بخش كنيد. <br /> دانش آموزان: نقـ، قاش، دو بخش است. <br /> معلّم: صداي بخش اوّل. <br /> دانش آموزان: ن، ـَ، ق. <br /> همزمان با بيان صداي بخش اوّل، بخش اوّل را در وسط تابلو مي&zwnj;نويسيم و علامت گذاري مي&zwnj;كنيم. &laquo;نَقْـ&raquo;. <br /> معلّم: صداي بخش دوّم. <br /> دانش آموزان: ق، آ، ش. <br /> همزمان با بيان صداي بخش دوّم، بخش دوّم را با كمي فاصله در كنار بخش اوّل مي&zwnj;نويسيم و علامت گذاري مي&zwnj;كنيم. <br /> نَقْـ قاشْ <br /> معلّم: چه حرفي در اين كلمه تكرار شده است؟ <br /> دانش آموزان: حرف قاف. <br /> معلّم: دفعة اوّل با چه علامتي خوانده مي&zwnj;شود؟ <br /> دانش آموزان: با علامت سكون. <br /> معلّم: دفعة دوّم با چه علامتي خوانده مي&zwnj;شود؟ <br /> دانش آموزان: با صداي كشيده فتحه. <br /> معلّم: همان گونه كه مي&zwnj;بينيد، در اين كلمات حرف قاف دوبار خوانده مي&zwnj;شود، دفعة اوّل با علامت سكون و دفعة دوّم باهمان علامتي كه حرف دوّم دارد، براي خوانده شدن آن نيز زبان بايد دوبار به محل تلفّظ حرف قاف برخورد كند، و اين براي حرف زدن كمي مشكل است كه بگوييم: <br /> نَقْـ، قاش ـ بَنْـ نا ـ ذُرْ ، رَتْ <br /> براي سهولت در تلفّط، اولي را حذف ( در اين وقت روي قاف ساكن ضربدر مي&zwnj;&zwnj;كشيم) و به جاي آن علامتي به اين شكل &laquo;&zwnj;ـّ&raquo; روي حرف دوّم قرار داده&zwnj;اند ( در اين وقت باكشيدن فلش از روي حرف حذف شده تا حرف دوّم، علامت تشديد را روي حرف دوم اضافه مي&zwnj;كنيم &laquo;قّاشْ&raquo;) تا قاري قرآن متوجّه شود كه اين حرف در اصل دو تا بوده، اولي ساكن، دوّمي متحرك (صدادار)، اضافه بر آن در هنگام خواندن آن بايد دقّت كنيم كه ديگر مكثي صورت نگيرد بلكه بايد آن را شديد و محكم ادا كنيم به اين صورت: نقّاش.[1] <br /> همان گونه كه دقّت كرديد براي تلفّظ دو تا قاف، ديگر لازم نيست زبان را دو بار به محل تلفّظ حرف قاف برسانيم بلكه زبان يك بار ولي محكم و با شدّت به محل تلفّظ حرف بر خورد و جدا مي&zwnj;شود، در هنگام برخورد با حالت سكون ودر هنگام جدا شدن با همان صدايي كه حرف دوّم دارا مي&zwnj;باشد. در هنگام تلفّظ هيچ گونه مكثي نبايد بين تلفّظ دو حرف ايجاد شود. <br /> اسم اين علامت &laquo;شديد&raquo; است، تشديد به ما مي&zwnj;فهماند كه اين حرف در اصل چند تابوده؟ <br /> داشن آموزان: دو تا. <br /> معلّم: دفعة اوّل با چه علامتي بايد خوانده شود؟ <br /> دانش آموزان: سكون. <br /> معلّم: دفعة دوّم با چه علامتي بايد خوانده شود؟ <br /> دانش آموزان: با همان علامتي كه آن حرف دارد. <br /> معلّم: آيا بين تلفّط دو حرف مي&zwnj;توانيم فاصله بيندازيم؟ <br /> دانش آموزان: خير. <br /> معلّم: حالا با هم بخوانيد: نَقّاشْ. <br /> دانش آموزان: نَقّاشْ. <br /> روي كلمات قرآن، دو بخشي، سه بخشي به صورت جدا جدا و با هم تمرين مي&zwnj;كنيم، و در حالت مشدّد بودن حرفي، بايد آن را محكم و با شدّت ادا كنيم. <br /> پس از آن كه مطمئن شديم همة دانش آموزان درس را خوب ياد گرفته&zwnj;اند تكليف منزل را مشخّص مي&zwnj;كنيم و در جلسه بعد نيز همين درس را ادامه و تقويت مي&zwnj;كنيم. <br /> در تقويت درس تشديد، ديگر لازم نيست كلمات را به صورت جدا جدا بنويسيم، بلكه نخست روي كلمات سه بخشي و چهار بخشي كه داراي علامت تشديد است تمرين مي&zwnj;كنيم و سپس آياتي را انتخاب مي&zwnj;كنيم كه داراي تشديد و علامت&zwnj;هاي گذشته باشد. <br /> بايد دقّت كنيم آيات انتخابي داراي علامت و يا قاعده&zwnj;هاي تدريس نشده نباشد.<br /> [1] . در اين جا حتماً بايد به صورت مشدّد تلفّظ شود و فرق آن باحالت قبلي روشن شود.<br /> --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p>
<p class="ab">روش تدریس سكون برای خردسالان<br /> &nbsp;</p>
<p align="center"><img id="IMG5" src="http://www.rasekhoon.net/userfiles/Arti ... 103044.JPG" alt="روش تدریس روخوانی قرآن کریم (قسمت اول)" /></p>
<p>هدف: همان هدفي است كه از تدريس سكون براي بزرگسالان داشتيم و انتظارات نيز همان انتظارات مي&zwnj;باشد. </p>
<p class="ab">مراحل تدريس سكون <br /> &nbsp;</p>
<p>1ـ چند كلمة دو حرفي يك بخشي فارسي كه حرف دوّم آن در تلفّظ ساكن باشد مي&zwnj;نويسيم و از دانش آموزان مي&zwnj;خواهيم تا با هم آن&zwnj;ها را بخوانند. <br /> 2ـ از آن&zwnj;ها مي&zwnj;خواهيم تا آن كلمات را بخش كرده و صداي آن را مشخّص كنند. <br /> 3 ـ در هنگام بخش كردن توضيح مي&zwnj;دهيم: در فارسي حرفي كه هيچ صدايي نداشته باشد، هيچ گونه علامتي ندارد، ولي در عربي با يكي از اين دو شكل &laquo; ــْ &raquo; مشخّص مي&zwnj;شود. <br /> 4 ـ اسم علامت و حرفي كه داراي آن علامت باشد را معرفي مي&zwnj;كنيم. <br /> 5 ـ روش خواندن حرف ساكن را بيان مي&zwnj;كنيم. <br /> 6 ـ روي كلمات يك بخشي، دو بخشي، سه بخشي، و....تمرين مي&zwnj;كنيم. </p>
<p class="ab">روش تدريس سكون <br /> &nbsp;</p>
<p>پس از تمرين از درس گذشته و پس از آن كه مطئمن شديم دانش آموزان آن را ياد گرفته&zwnj;اند، درس سكون را چنين آغاز مي&zwnj;كنيم. <br /> همه با اين كلمات، &laquo; مَن ، دَست، بَبر &raquo; در فارسي آشنا هستيد، با هم آن&zwnj;ها را بخوانيد. <br /> پس از خواندن، مي&zwnj;خواهيم تا آن كلمات رابخش كرده و صداي آن را مشخّص كنند. به اين گونه: <br /> معلّم: كلمه &laquo; من &raquo;&zwnj;را بخش كرده و صداي آن را مشخّص كنيد؟ <br /> دانش آموزان: مَن، يك بخش است، صداش،م، ـَ، ن. <br /> معلّم: &laquo;ميم&raquo; داراي چه صدايي است؟ <br /> دانش آموزان: &laquo; ـَ &zwnj;&raquo; (بلافاصله صداي &laquo; ـَ &raquo; را روي ميم قرار مي&zwnj;دهيم)، &laquo; مَن &raquo;&zwnj; . <br /> معلّم: &laquo; نون &raquo; داراي چه صدايي است؟ <br /> دانش آموزان: هيچ صدايي ندارد. <br /> معلّم: در فارسي حرفي كه هيچ صدايي نداشته باشد، هيچ&zwnj;گونه علامتي ندارد امّا در عربي با يك از اين دو شكل &laquo; ـْـْ &raquo;&zwnj;نشان داده مي&zwnj;شود. <br /> اسم اين علامت &laquo; سكون &raquo; است، حرفي كه داراي اين علامت باشد به آن &laquo; ساكن &raquo;&zwnj; مي&zwnj;گويند. حالا اين نون ساكن را&laquo; نْ &raquo;به تنهايي بخوانيد؟ <br /> دانش آموزان: خوانده نمي&zwnj;شود. <br /> معلّم : چرا خوانده نمي&zwnj;شود؟ <br /> دانش آموزان: براي اين كه هيچ صدايي ندارد. <br /> معلّم: همان گونه كه دقّت فرموديد حرفي كه هيچ صدايي نداشته باشد به تنهايي خوانده نمي&zwnj;شود و به كمك حرف صدا دار پيش از خود به يك بخش خوانده مي&zwnj;شود. <br /> سپس روي كلمات يك بخشي، دو بخشي تمرين مي&zwnj;كنيم و پس از آن كه مطمئن شديم دانش آموزان آن را ياد گرفته&zwnj;اند، تكليف منزل را مشخّص مي&zwnj;كنيم. <br /> با توجّه به اين كه بقيّه علامت&zwnj;ها، تركيبي از صدا و سكون است، بايد روي سكون براي خردسالان تمرين بيشتري انجام شود تا كاملاً با كلمات داراي اين علامت آشنا شوند، براي اين كار جلسة ديگري به عنوان تقويت درس سكون لازم است تا ضمن تمرين روي كلمات سه بخشي، چهار بخشي،....كه داراي علامت سكون باشد، تلفّظ صحيح واو و يا ساكن ما قبل مفتوح را (كه ما فارس زبان&zwnj;ها، آن را درست تلفّظ نمي&zwnj;كنيم) نيز به آن&zwnj;ها ياد مي&zwnj;دهيم و سپس روي آيات قرآني كه داراي صداهاي كوتاه و كشيده و علامت سكون باشد، تمرين مي&zwnj;كنيم.<br /> ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p>
<p class="ab">روش تدریس سكون برای بزرگسالان<br /> &nbsp;</p>
<p align="center"><img id="IMG3" src="http://www.rasekhoon.net/userfiles/Arti ... 103045.JPG" alt="روش تدریس روخوانی قرآن کریم (قسمت اول)" /></p>
<p>هدف: آشنايي با شكل و اسم علامت سكون و نحوة تلفّظ صحيح حرف ساكن مي&zwnj;باشد. و در پايان درس از دانش آموزان انتظار مي&zwnj;رود كه: <br /> 1 ـ علامت &laquo; سكون &raquo;&zwnj; را بشناسند. <br /> 2 ـ نحوة خواندن &laquo; حرف ساكن &raquo; را ياد گرفته باشند. <br /> 3 ـ هر كلمه و آيه&zwnj;اي كه داراي علامت سكون (، حركات و حروف مّدي) است را مشخّص نمايند و آن را به صورت شمرده و صحيح بخوانند. <br /> در قرآن&zwnj;هاي امروزي فقط اين دو شكل &laquo; حـ ه &raquo; كاربرد دارد. <br /> در تدريس سكون تنها همين دو شكل را معرّفي مي&zwnj;كنيم و در هنگام تمرين فقط از علامتي كه در قرآن&zwnj;هاي منطقه مورد تدريس ما متداول است، استفاده مي&zwnj;كنيم.</p>
<p class="ab">مراحل تدريس سكون <br /> &nbsp;</p>
<p>1 ـ حرفي را با حركات سه گانه &laquo; ـَـِـُ &raquo; مي&zwnj;&zwnj;نويسيم و از دانش آموزان مي&zwnj;خواهيم تا آن&zwnj;ها را با هم بخوانند. <br /> 2 ـ همان حرف را بدون حركت مي&zwnj;نويسيم و از دانش آموزان مي&zwnj;خواهيم تا آن را بخوانند. <br /> 3 ـ توضيح مي&zwnj;دهيم: حرفي كه هيچ&zwnj;گونه حركتي نداشته باشد به تنهايي خوانده نمي&zwnj;شود و در عربي با يكي از اين دو علامت &laquo; ـْ &raquo; مشخّص مي&zwnj;شود. <br /> 4 ـ اسم علامت و حرفي كه داراي آن علامت باشد را معرّفي مي&zwnj;كنيم. <br /> 5 ـ روش خواندن حرف ساكن را بيان مي&zwnj;كنيم. <br /> 6 ـ روي كلمات يك بخشي، دو بخشي، سه بخشي و....تمرين مي&zwnj;كنيم.</p>
<p class="ab">روش تدريس سكون <br /> &nbsp;</p>
<p>پس از تمرين روي درس گذشته و پس از آن كه مطئمن شديم دانش آموزان آن را ياد گرفته&zwnj;اند درس سكون را چنين آغاز مي&zwnj;كنيم: <br /> معلّم، صداهايي كه كلمات عربي به كمك آن&zwnj;ها خوانده مي&zwnj;شد، شناختيم، حال اين حرف &laquo; ن &raquo; را با حركت فتحه &laquo; نَ &raquo; بخوانيد. <br /> دانش آموزان: نَ <br /> معلّم: با حركت كسره &laquo; &zwnj;نِ &raquo;&zwnj;. <br /> دانش آموزان : نِ . <br /> معلّم: با حركت ضمّه &laquo; ن ُ&raquo;. <br /> دانش آموزان: نُ. <br /> معلّم: حالا &laquo; ن &raquo; چگونه خوانده مي&zwnj;شود. <br /> دانش آموزان : خوانده نمي&zwnj;شود. <br /> معلّم: چرا خوانده نمي&zwnj;شود؟ <br /> دانش آموزان: براي اين كه هيچ حركتي ندارد. <br /> معلّم: حرفي كه هيچ گونه حركتي نداشته باشد به آن ساكن مي&zwnj;گويند و در قرآن با يكي از اين دو علامت &laquo; ـْـ ْ &raquo; مشخّص مي&zwnj;شود. <br /> اسم اين علامت &laquo; سكون &raquo; است. <br /> &laquo; سكون &raquo; يعني ضدّ حركت و حرفي كه داراي اين علامت باشد به آن &laquo; ساكن &raquo;&zwnj; مي&zwnj;گويند، ساكن يعني بي&zwnj;حركت. و مي&zwnj;دانيم حرف ساكن به تنهايي خوانده نمي&zwnj;شود، براي خواندن آن، حرف متحرّكي لازم است كه پيش از آن قرار بگيرد و به كمك آن به يك بخش خوانده مي&zwnj;شود، حالا باهم بخوانيد: &laquo; مَنْ &raquo;&zwnj; . <br /> دانش آموزان : مَنْ . <br /> روي كلمات يك بخشي، دو بخشي، سه بخشي و.... تمرين مي&zwnj;كنيم و سپس تكليف منزل را مشخّص مي&zwnj;كنيم. <br /> تذكّر: در بحث سكون گقتيم كه حركت فتحة حرف قبل از واو و ياء ساكن در فارسي متمايل به ضمّه و كسره فارسي ادا مي&zwnj;شود در اين جا با نوشتن تمرين&zwnj;هاي بيشتر اين موارد، تلفّظ درس آن را به آن&zwnj;ها ياد مي&zwnj;دهيم. <br /> اگر دانش آموزان، مستعد بودند و وقت هم كافي بود، در همين جلسه مطلب را ياد آوري و تمرين مي&zwnj;كنيم و گرنه در جلسه بعد به عنوان تقويت درس سكون، آن را ياد آوري و تمرين مي&zwnj;كنيم، در تمرين علاوه بر كلمات از آيات قرآني نيز استفاده مي&zwnj;كنيم، البته آياتي كه فقط داراي حركات، حروفي مدّي و سكون باشد و نبايد علامت يا قاعده&zwnj;هايي كه تدريس نشده در آن باشد. نمونه&zwnj;اي از اين آيات در جزوة آموزش روخواني &laquo; سطح 1 و 2 &raquo;&zwnj;قرآن كريم آمده است.<br /> ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p>
<p class="ab">روش تدریس حروف ناخوانا برای خردسالان<br /> &nbsp;</p>
<p>هدف: همان هدفي است كه از تدريس حروف ناخوانا براي بزرگسالان داشتيم و انتظارات مي&zwnj;باشد. <br /> مقدّمه: در بررسي موارد حروف ناخوانا در قرآن و سهولت آموزش آن&zwnj;ها براي خردسالان به اين نتيجه رسيديم كه پنج مورد از هفت مورد را تحت عنوان حروف ناخواناي &laquo;والي&raquo; در قرآن (كه نشانه آن&zwnj;ها نداشتن علامت بود) و دو مورد ديگر را تحت عنوان تبديل صداهاي كشيده به كوتاه مطرح مي&zwnj;كنيم. در اين تقسيم&zwnj;بندي جديد، موارد حروف ناخوانا را به ترتيب &laquo;و، ا، ل، ي&raquo; مي&zwnj;آوريم، براي اين مقصود پنج مورد را بر اين اساس مورد بررسي دوباره قرار مي&zwnj;دهيم. <br /> حرف &laquo;واو&raquo;: حرف واو در دو مورد اوّل &laquo;پايه و كرسي همزه&raquo; و دوّم &laquo;پايه و كرسي الف مدّي&raquo; موجود بود. <br /> حرف &laquo;الف&raquo;: حرف الف در سه مورد اوّل &laquo;پايه و كرسي همزه&raquo; و سوّم &laquo;الف جمع&raquo; و پنجم &laquo;همزه وصل&raquo; موجود بود. <br /> حرف &laquo;لام&raquo;: حرف لام تنها در مورد ششم &laquo;لام &laquo;ال&raquo; تعريف نزد حروف شمسي&raquo; موجود است. <br /> حرف &laquo;ياء&raquo;: حرف ياء در دو مورد اوّل &laquo;پايه و كرسي همزه&raquo; و دوّم &laquo;پايه و كرسي الف مدّي&raquo; موجود بود. </p>
<p class="ab">مراحل تدريس <br /> &nbsp;</p>
<p>1 ـ از كلمات فارسي كه داراي حرف ناخوانا باشند براي طبيعي جلوه دادن اين امر كمك مي&zwnj;گيريم. <br /> 2 ـ حروف ناخوانا در قرآن را تحت عنوان &laquo;حروف والي&raquo; معرّفي مي&zwnj;كنيم و مشخّصة آن&zwnj;ها را بيان مي&zwnj;كنيم. <br /> 3 ـ موارد حروف ناخوانا به ترتيب حروف &laquo;و، ا، ل، ي&raquo; را معرّفي مي&zwnj;كنيم. <br /> 4 ـ روي كلماتي كه داراي آن مورد از حروف ناخوانا باشد تمرين مي&zwnj;كنيم. <br /> 5 ـ روي آياتي كه داراي آن مورد از حروف ناخوانا باشد تمرين مي&zwnj;كنيم. </p>
<p class="ab">روش تدريس <br /> &nbsp;</p>
<p>همانند روش بزرگسالان براي طبيعي جلوه دادن حروف ناخوانا در نگارش قرآن، از كلمات فارسي كه داراي حرف ناخوانا باشد استفاده مي&zwnj;كنيم و پس از آن، حروف ناخوانا در قرآن را معرّفي مي&zwnj;كنيم. <br /> معلّم: در قرآن به چهار حرف &laquo;و، ا، ل، ي&raquo; برمي&zwnj;خوريم كه هرگاه علامت نداشتند خوانده نمي&zwnj;شوند. <br /> هروقت بي علامتند زدست مردم راحتند <br /> هروقت با علامتند گرفتار قرائتند <br /> براي اين كه اين چهار حرف، در ذهنتان بماند با آن&zwnj;ها كلمه &laquo;والي&raquo; ساخته&zwnj;اند. <br /> بَه بَه ببين چه عاليه چون از حروف واليه <br /> نوشته ميشه خونده، نميشه <br /> براي آشنايي كامل با آن&zwnj;ها در قرآن، موارد هر يك را به ترتيب مي&zwnj;آوريم، اوّلين حرف كلمه &laquo;والي&raquo;، &laquo;واو&raquo; است، امروز مي&zwnj;خواهيم با موارد &laquo;واو ناخوانا&raquo; در قرآن آشنا شويم (عنوان موارد واو ناخوانا را روي تابلو مي&zwnj;نويسيم). <br /> موارد واو ناخوانا <br /> معلّم: هرگاه روي حرف &laquo;واو&raquo;، &laquo;همزه&raquo; قرار گيرد &laquo;ؤ&raquo; در اين صورت و او خوانده نمي&zwnj;شود و در حكم پايه و كرسي براي حمزه خواهد بود و علامت موجود روي آن مربوط به خود همزه است، مانند: <br /> مُؤْمِنْ، تُؤْتي، باؤُو <br /> چند مثالِ اوّل را نخست بدون حرف واو مي&zwnj;نويسيم و بعد از خواندن آن، واو را با توضيحات لازم اضافه مي&zwnj;كنيم، به عنوان مثال: معلّم: اين كلمه را &laquo;مُئـْ مِنْ&raquo; باهم بخوانيد. <br /> دانش آموزان: مُئـْ مِنْ. <br /> معلّم: اين واوي كه به اين كلمه اضافه مي&zwnj;كنم &laquo;مُؤْمِنْ&raquo; هيچ علامتي ندارد، آيا خونده مي&zwnj;شود؟ <br /> دانش آموزان: خونده نمي&zwnj;شود. <br /> معلّم: حالا باهم بخوانيد. <br /> دانش آموزان: مُئـْ مِنْ. <br /> معلّم: در اين كلمه چه حرفي خوانده نشد؟ <br /> دانش آموزان: واو. <br /> معلّم: چرا خوانده نشد؟ <br /> دانش آموزان: علامت ندارد. <br /> معلّم: بله، اين &laquo;واو&raquo; چون علامت ندارد خوانده نمي&zwnj;شود و در اين جا حكم پايه و كرسي براي همزه دارد واز حروف &laquo;والي&raquo; به حساب مي&zwnj;آيد. <br /> چند كلمه ديگر به همين روش مثال مي&zwnj;زنيم، سپس براي آشنايي بيشتر، روي كلمات و آياتي كه داراي مورد فوق باشد تمرين مي&zwnj;كنيم و پس از آن كه مطئمن شديم دانش آموزان ياد گرفته&zwnj;اند، مورد ديگر واو ناخوانا را معرّفي مي&zwnj;كنيم. <br /> معلّم: يكي ديگر از موارد واو ناخوانا در قرآن وقتي است كه بعد از صداي كشيدة فتحه &laquo;ـ&raquo;، حرف &laquo;واو&raquo; قرار گيرد و هيچ&zwnj;گونه علامتي هم نداشته باشد. در درس صداي كشيدة فتحه گفتيم كه صداي كشيدة فتحه چند شكل دارد؟ <br /> دانش آموزان: دو شكل &laquo;ا،ـ&raquo;. <br /> معلّم:بعضي وقت&zwnj;ها پس از شكل دوّم صداي كشيده فتحه &laquo;ـ&raquo; حرف واوي قرار مي&zwnj;گيرد و هيچ&zwnj;گونه علامتي هم ندارند، در اين صورت اين واو خوانده نمي&zwnj;شود، مانند: <br /> صَلوةُ ، حَيوةُ ، زَكوةُ <br /> براي چند مثالِ اوّل همانند روش پايه همزه عمل مي&zwnj;كنيم (نخست واو را نمي&zwnj;نويسيم و بعد از خواندن كلمه، واو را با توضيحات مذكور اضافه مي&zwnj;كنيم) سپس براي آشنايي بيشتر روي كلمات و آيات قرآني كه داراي مورد فوق باشد تمرين مي&zwnj;كنيم، و پس از آن كه مطمئن شديم دانش آموزان درس را ياد گرفته&zwnj;اند، تكليف منزل را مشخّص مي&zwnj;كنيم. </p>
<p class="ab">موارد الف <br /> &nbsp;</p>
<p>پيش از تدريس موارد الف، نخست از درس گذشته تمرين مي&zwnj;كنيم و پس از آن كه مطمئن شديم دانش آموزان درس را ياد گرفته&zwnj;اند، درس جديد را آغاز مي&zwnj;كنيم. <br /> معلّم: همه با موارد &laquo;واو&raquo; ناخوانا در قرآن آشنا شديم، امروز مي&zwnj;خواهيم با موارد الف ناخوانا آشنا شويم، يكي از موارد الف ناخوانا، الفي است كه پايه و كرسي همزه قرار گيرد، در اين صورت الف خوانده نمي&zwnj;شود، و علامت موجود روي آن مربوط به خود همزه است، مانند: <br /> سَأَلَ، أَخَذَ، أَنْشَأْنا <br /> مثال&zwnj;ها را مانند سابق، نخست بدون الف و سپس الف را با توضيحات مذكور اضافه مي&zwnj;كنيم، پس از تمرين روي كلمات، آيات را تمرين مي&zwnj;كنيم و بعد از آن كه مطئمن شديم دانش آموزان درس را ياد گرفته&zwnj;اند، مورد ديگر الف ناخوانا را بيان مي&zwnj;كنيم. <br /> دو مورد ديگر براي الف باقي ماند. يكي &laquo;الف جمع&raquo; وديگر &laquo;همزه وصل&raquo;، براي پرهيز از اصطلاحات عربي، آن دو را بر اين گونه معرّفي مي&zwnj;كنيم: هرگاه الف در وسط (تا شامل همزه وصل شود) و يا آخر كلمه (تا شامل الف جمع شود) قرار گيرد و علامتي هم نداشته باشد، خوانده نمي&zwnj;شود. (ديگر كاري به نحوة خواندن همزه وصل در ابتداي كلمات نداريم. بعد از يادگيري ساده خواني در بحث روانخواني قرآن، آن را آموزش مي&zwnj;دهيم). <br /> معلّم: اضافه بر مورد فوق كه الف پايه و كرسي براي همزه بود، هرگاه الفي در وسط يا آخر كلمه قرار بگيرد و علامتي هم نداشته باشد خوانده نمي&zwnj;شود، مانند: <br /> وَاضْرِبْ، نَصَرُوا، وَاذْكُرِاسْمَ <br /> روي كلمات و سپس روي آيات تمرين مي&zwnj;كنيم و پس از آن كه مطئمن شديم دانش آموزان درس را ياد گرفته&zwnj;اند، تكليف منزل را مشخّص مي&zwnj;كنيم. </p>
<p class="ab">مورد لام <br /> &nbsp;</p>
<p>براي لام يك مورد بيشتر نداريم و آن وقتي بود كه بعد از &laquo;لام&raquo;، &laquo;حروف شمسي&raquo; باشد، با توجّه به اين كه خود &laquo;لام&raquo; در نگارش علامتي ندارد و در عوض &laquo;حروف شمسي&raquo; بعد از آن همه &laquo;مشدّد&raquo; مي&zwnj;باشند، نيازي به معرّفي &laquo;الف و لام تعريف&raquo; و &laquo;حرف شمسي و قمري&raquo; نيست و مي&zwnj;توانيم آن را اين گونه ساده كنيم: هرگاه &laquo;لام&raquo; در نگارش علامتي نداشت خوانده نمي&zwnj;شود و در عوض حرف بعد از آن با علامت &laquo;تشديد&raquo; خوانده مي&zwnj;شود و با آوردن چند مثال براي حروف شمسي و قمري تفاوت آن دو را در تلفّظ و علامت گذاري عملاً نشان مي&zwnj;دهيم. </p>
<p class="ab">موارد ياء <br /> &nbsp;</p>
<p>فقط دو مورد دربارة &laquo;ياء&raquo; داشتيم يكي مربوط به پايه و كرسي براي همزه و ديگري پايه و كرسي الف مدّي، پس از تمرين از درس قبل و پس از آن كه مطمئن شديم دانش آموزان درس را ياد گرفته&zwnj;اند، اين دو رابه ترتيب توضيح مي&zwnj;دهيم و تمرين مي&zwnj;كنيم. <br /> معلّم: امروز مي&zwnj;خواهيم با موارد آخرين &laquo;حرف ناخوانا&raquo; كه &laquo;ياء&raquo; باشد. آشنا شويم، در قرآن به دو مورد بر مي&zwnj;خوريم كه حرف &laquo;ياء&raquo; نوشته شده ولي خوانده نمي&zwnj;شود، يكي آن جاهايي كه &laquo;پايه و كرسي براي همزه&raquo; واقع شود، هرگاه همزه&zwnj;&laquo;ء&raquo; روي حرف &laquo;ياء آخر&raquo; يا &laquo;غير آخر&raquo;، &laquo;ئ، ئـ&raquo; قرار گيرد، &laquo;ياء&raquo; در حكم &laquo;پايه و كرسي براي همزه&raquo; است وخوانده نمي&zwnj;شود، علامت موجود روي آن نيز مربوط به &laquo;همزه&raquo; مي&zwnj;باشد. مانند: <br /> بارِئُ كه خوانده مي&zwnj;شود بارِء&zwnj;ُ <br /> مَلائِكَةُ كه خوانده مي&zwnj;شود مَلاءِكَةُ <br /> روي كلمات و سپس روي آيات تمرين مي&zwnj;كنيم و پس از آن كه مطئمن شديم دانش آموزان درس را ياد گرفته&zwnj;اند، مورد ديگر را بيان مي&zwnj;كنيم. <br /> معلّم: يكي ديگر از موراد &laquo;ياء ناخوانا&raquo; در قرآن، وقتي است كه &laquo;پايه و كرسي براي صداي كشيدة فتحه&raquo; واقع شود، هرگاه بعد از صداي كشيدة فتحه &laquo;ــ&raquo; حرف &laquo;ياء آخر&raquo; يا &laquo;غير آخر&raquo; قرار گيرد و هيچ&zwnj;گونه علامتي هم نداشته باشد، &laquo;ــ ي ــ يـ) خوانده نمي&zwnj;شود. مانند: <br /> ضُحي كه خوانده مي&zwnj;شود ضُحا <br /> نَزيكَ كه خوانده مي&zwnj;شود نَراكَ. <br /> روي كلمات و سپس روي آيات تمرين مي&zwnj;كنيم و پس از آن كه مطئمن شديم دانش آموزان درس را ياد گرفته&zwnj;اند، تكليف منزل را مشخّص مي&zwnj;كنيم تا براي جلسة بعد آن را انجام دهند. <br /> تذكّراتي كه در پايان روش تدريس حروف ناخوانا براي بزرگسالان داديم، در مورد خردسالان نيز لازم است رعايت شود. <br /> تبديل صداهاي كشيده به صداي كوتاه <br /> دو مورد ديگر از حروف ناخوانا باقي ماند كه بنا شد آن دو را تحت عنوان &laquo;تبديل صداهاي كشيده به كوتاه&raquo; مطرح كنيم، در اين درس پس از تمرين از درس گذشته و اين كه مطمئن شديم دانش آموزان درس را ياد گرفته&zwnj;اند، آن دو را به ترتيب بيان مي&zwnj;كنيم. <br /> معلّم: در قرآن به دو مورد برمي&zwnj;خوريم كه صداي كشيده تبديل به صداي كوتاه&raquo; مي&zwnj;شود. <br /> 1 ـ در قرآن به &laquo;شش كلمه&raquo; بر مي&zwnj;خوريم كه با&laquo;صداي كشيده&raquo; ضمّه &laquo;اُو&raquo; نوشته شده ولي با صداي كوتاه ضمّه &laquo;اُ&raquo; خوانده مي&zwnj;&zwnj;شود، و آن شش كلمه عبارتند از: <br /> اُولي، اُولُوا، اُولاءِ، اُولاتِ، اُولئِكَ، سَاُوريكُمْ <br /> كه به اين شكل خوانده مي&zwnj;شوند: <br /> اُلي، اُلُوا، اُلاءِ، اُلاتِ، اُلئِكَ، سَاُريكُمْ <br /> روي آياتي كه داراي اين كلمات است تمرين مي&zwnj;كينم و پس از اين كه مطئمن شديم دانش آموزان درس را ياد گرفته&zwnj;اند، آخرين مورد از حروف ناخوانا را بيان مي&zwnj;كنيم.<br /> ـ هرگاه صداي كشيده &laquo;ـ ا، ـ يـ ، ـُ و&raquo; در آخر كلمه و در ابتداي كلمه ديگر حرف ساكن يا تشديد دار قرار گيرد، صداي كشيده تبديل به صداي كوتاه &laquo;ـَـِـُ&raquo; مي&zwnj;شود، در قرآن&zwnj;هاي با رسم الخط فارسي كه صداي كشيده فتحه و كسره را به اين شكل &laquo;ـ ا ي&raquo; علامت گذاري كرده&zwnj;اند، براي راهنمايي قاري در موارد فوق به صورت صداي كوتاه فتحه و كسره (ـَـِ) نوشته&zwnj;اند. تنها مورد صداي كشيده ضمّه است كه بايد دقّت كنيم با صداي كوتاه ضمّه خوانده شود. مانند: <br /> رَبَّنا اكْشِفْ كه خوانده مي&zwnj;شود: رَبَّنَكْشِفْ، <br /> فِي الْمدّينَة كه خوانده مي&zwnj;شود: فِلْمدّينَةِ <br /> ذُوالْعَرْشِ كه خوانده مي&zwnj;شود: ذُلْعَرشِ <br /> روي كلمات و سپس روي آيات كه داراي اين كلمات است تمرين مي&zwnj;كنيم و پس از اين كه مطمئن شديم دانش آموزان درس را ياد گرفته&zwnj;اند، تكليف منزل را مشخّص مي&zwnj;كنيم. </p>
<p class="ab">چند تذكّر <br /> &nbsp;</p>
<p>الف: تقسيم بندي حروف ناخوانا براي ارائه روش و راهنمايي معلّمين تازه كار است، معلّمين محترم تا مي&zwnj;توانند از روش و ابتكارِ خود استفاده كنند ولي سعي كنند به اصل بحث لطمه نزنند. <br /> ب: تمرين اساس يادگيري است، تمرين در كلاس، به خصوص براي خردسالان، بايد پيوسته و مكرر انجام گيرد و اين تمرين بايد روي آيات باشد تا ضمن آموزش قواعد ساده خواني با روانخواني قرآن نيز آشنا شوند. <br /> ج: از اين به بعد، تكليف بايد از روي خود قرآن باشد، بدين ترتيب آيات را مشخّص مي&zwnj;كنيم و مي&zwnj;گوييم تا براي جلسة بعد، قرائت سادة آن&zwnj;ها را تمرين كنند.<br /> ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------<br /> روانخوانی قرآن كریم</p>
<p align="center"><img id="IMG4" src="http://www.rasekhoon.net/userfiles/Arti ... 103046.JPG" alt="روش تدریس روخوانی قرآن کریم (قسمت اول)" /></p>
<p>كلية مطالبي كه براي ساده خواني و صحيح خواندن قرآن كريم لازم بود، مورد بررسي قرار داديم و نمونه&zwnj;اي از روش تدريس آن&zwnj;ها را نيز آورديم، با يادگيري اين مطالب، دانش آموزان با صحيح خواني قرآن آشنا مي&zwnj;شوند ولي به صورت شمرده شمرده، از اين به بعد ضمن تمرين روي قرآن براي تسلّط كامل بر مطالب تدريس شده و روانخواني قرآن، آن&zwnj;ها را با روش وقف كردن بر آخر كلمات و رموز وقف آشنا مي&zwnj;كنيم. <br /> در تمرين روي قرآن سعي شود جاهايي انتخاب گردد كه دانش آموزان سابقة ذهني نسبت به آن نداشته باشند تا به دقّت فراوان مطالب تدريس شده را به كار ببندند، ابتدا كلمه، كلمه و شمرده و پس از آن كه تسلّط كافي پيدا كردند، چند كلمه را با هم مي&zwnj;خوانيم. <br /> در رابطه با مبحث وقف آن چه لازم است گفته شود روش وقف كردن بر آخر كلمات (اسكان، ابدال) و اهميّت رعايت محل مناسب براي وقف مي&zwnj;باشد. <br /> براي اطلاع بيشتر شما معلّمين محترم، دربارة وقف و ابتداء و انواع وقف و رموز آن و نحوة وقف كردن بر آخر كلمات مختصري توضيح مي&zwnj;دهيم تا در هنگام تدريس، مطالب لازم را با توجّه به سنّ و استعداد و معلومات دانش آموزان از ميان آن&zwnj;ها انتخاب و تدريس كنيد.<br /> ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------</p>
<p class="ab">روش تدریس تشدید برای بزرگسالان<br /> &nbsp;</p>
<p>هدف: آشنايي با شكل، اسم تشديد و روش تلفّظ حرف مشدّد است. <br /> و در پايان از دانش آموزان انتظار مي&zwnj;رود كه: <br /> 1 ـ علامت &laquo; تشديد &raquo; را بشناسند. <br /> 2 ـ نحوة خواندان &laquo; حرف مشدّد &raquo; را ياد گرفته باشند. <br /> 3 ـ هركلمه و آيه&zwnj;اي كه داراي علامت تشديد (، سكون ، حركات و حرف مدّي ) است را مشخّص نمايند و آن را به صورت شمرده و صحيح بخوانند. </p>
<p class="ab">مراحل تدريس تشديد <br /> &nbsp;</p>
<p>1 ـ يك كلمه دو بخشي كه داراي علامت تشديد باشد به صورت تفكيك و بخش بخش مي&zwnj;نويسيم و از دانش آموزان مي&zwnj;خواهيم تا آن را بخش بخش بخوانند. <br /> 2 ـ توضيح مي&zwnj;دهيم: براي تلفّظ اين كلمه، بايد دوبار زبان به محلّ تلفّظ يك حرف برخورد كند و اين كمي مشكل است، عرب&zwnj;ها براي سهولت، آن دو را در هم ادغام مي&zwnj;كنند. <br /> 3 ـ ادغام را تعريف مي&zwnj;كنيم و نشانة آن را كه علامت تشديد است نشان مي&zwnj;دهيم . <br /> 4 ـ روش خواندن حرف مشدّد را بيان مي&zwnj;كنيم. <br /> 5 ـ روي كلمات دو بخشي، سه بخشي، چهار بخشي كه داراي علامت تشديد باشد تمرين مي&zwnj;كنيم. <br /> 6 ـ روي آيات قرآني كه داراي علامت تشديد و علامت&zwnj;هاي گذشته است تمرين مي&zwnj;كنيم. </p>
<p class="ab">روش تدريس تشديد <br /> &nbsp;</p>
<p>معلّم با خواندن اين كلمه &laquo; رَبْ ، بُ &raquo; در درس سكون آشنا شديم، آن را بخش بخش بخوانيد. <br /> دانش آموزان: رَبْ ـ بُ.[1] <br /> معلّم: همانطوري كه دقّت فرموديد، براي تلفّظ آن، زبان ما مي&zwnj;بايست دوبار به محل تلفّظ حرف &laquo; باء &raquo; برخورد كند، يك بار با حالت سكون و بار ديگر با حركت ضمّه و اين كمي مشكل است، عرب&zwnj;ها براي سهولت تكلّم در چنين مواردي، حرف اوّلي را در دوّمي &laquo;ادغام&raquo; مي&zwnj;كنند. <br /> &laquo; ادغام &raquo; يعني: &laquo; داخل كردن حرفي است در حرف ديگر&raquo;&zwnj;،در نتيجه هر دو حرف به صورت يك حرف مشدّد ادا مي&zwnj;شوند. و براي تلفّظ آن زبان يك بار محكم و با شدّت به محل تلفّظ حرف برخورد و جدا مي&zwnj;شود، در هنگام بر خورد با حالت سكون و در هنگام جدا شدن با همان حركتي كه حركت دوّم دارا مي&zwnj;باشد. <br /> براي راهنمايي قاري، در چنين مواردي كه عمل ادغام صورت مي&zwnj;گيرد از علامتي به اين شكل &laquo; ـّ&raquo; استفاده مي&zwnj;كنند، مانند: <br /> بُّ = رَبُّ <br /> لاّ = اِلاّ <br /> اين علامت از شين &laquo;شـ&raquo; ابتداي كلمة &laquo;شِدَّ&raquo;&zwnj; گرفته شده و دلالت بر شديد و محكم ادا شدن حرف در هنگام تلفّظ مي&zwnj;كند نقطه&zwnj;ها و دنبالة آن حذف و دندانة آن را باقي گذاشته&zwnj;اند &laquo;شّـ شِدّ&raquo;. <br /> اسم آن &laquo;تشديد&raquo; و حرفي كه داراي آن علامت باشد &laquo;مشّدد&raquo; مي&zwnj;گويند. <br /> سپس روي كلمات تمرين مي&zwnj;كنيم. نخست به صورت تفكيك و تركيب و بعد از آشنايي كامل با تلفّظ حرف مشدّد، تمرين را تنها به صورت تركيب روي كلمات چند بخشي ادامه مي&zwnj;دهيم و پس از آن كه مطئمن شديم دانش آموزان درس را ياد گرفته&zwnj;اند روي آيات قرآني تمرين مي&zwnj;كنيم، سپس تكليف منزل را مشخّص مي&zwnj;كنيم.<br /> [1] . در هنگام خواندن حتما بايد مكث كنند، تا براي خواندن آن زبان دوبار به محلّ تلفّظ حرف &laquo; باء &raquo; برخورد كند. </p>


<p style="text-align: center;"><br />مقالات نجومی</p>
<p style="text-align: center;">مدیریت بحران،زمان،کیفیت و سرمایه گذاری</p>
<p style="text-align: center;">بیماری های پوست و مو<br /></p>
<p style="text-align: center;">آشپزخانه زحل</p>
<p style="text-align: center;">تناسب اندام و رژیم های غذایی</p>
<p style="text-align: center;">(&macr;`&bull;. دفتر شعر زحل .&bull;&acute;&macr;)</p>
<p style="text-align: center;">گیاه پزشکی</p>
<p style="text-align: center;">تاریخ و باستان شناسی</p>

بازگشت به “قرآن - Quran”

چه کسی حاضر است؟

کاربران حاضر در این انجمن: CommonCrawl [Bot] و 0 مهمان