احکام عزاداری امام حسین علیه السلام

مدیر انجمن: شورای نظارت

نمایه کاربر
GOD Send
Administrator
پست: 7350
تاریخ عضویت: پنج شنبه 2 اردیبهشت 1389, 11:30 pm
تشکر شده: 5 دفعه

احکام عزاداری امام حسین علیه السلام

پست توسط GOD Send » پنج شنبه 10 آذر 1390, 8:35 pm

تمام اعمال و رفتار انسانها; چه فردی و چه اجتماعی، مشمول حکمی از احکام شرعی می‏باشد و تمام موضوعاتی که به گونه‏ای با رفتار آدمی ارتباط پیدا می‏کند، در فقه اسلامی دارای قانون و مقرراتی است . عزاداری سالار شهیدان حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام و امامان معصوم علیهم السلام نیز همچون سایر اعمال انسان دارای احکامی است که در این مختصر بدان می‏پردازیم .


http://www.persianweek.com/wp-content/u ... 750_64.jpg" alt="" height="220" width="420" />


لازم به ذکر است که برای جمع آوری این احکام، از فتاوا و سخنان مراجع معظم تقلید و عالمان بزرگوار تا آنجا که مقدور بوده ست‏سود برده‏ایم و از آنجا که دررساله‏های عملیه و استفتائات همه مراجع بزرگوار، درباره عزاداری در ابعاد مختلف بحث نشده است، فقط به فتاوا و استفتائات موجود بسنده کرده‏ایم .


احکام عزاداری 


امام خمینی رحمت الله علیه:
«عزاداری برای سیدالشهداء از افضل قربات و مایه تقویت روح ایمان و شهامت اسلامی و ایثار و فداکاری و شجاعت در مسلمین است .» (۱)
سؤال: آیا بر پا کردن مراسم عزاداری [توسط زن] بدون اذن شوهر جایز می‏باشد؟
آیت الله نوری همدانی(مدظله العالی): در صورتی که از اموال شوهر باشد جایز نیست . (۲)
سؤال: گاهی برخی از دسته‏ها که وارد مسجد می‏شوند، با کفش وارد می‏شوند، که نوعی بی احترامی به مسجد محسوب می‏شود، لطفا بفرمائید که این مسئله چه حکمی دارد؟
آیت الله نوری همدانی(مدظله العالی): اگر موجب هتک شود اشکال دارد . (۳)
سؤال: در مورد زنجیر زنی که منجر به سیاه شدن یا مجروح شدن بدن می‏شود و همچنین غالبا پشت پیراهن افراد باز است و بیشتر درخیابان و معابر عمومی ظاهر می‏شوند، نظر شما چیست؟
امام خمینی رحمت الله علیه: مانعی ندارد، مگر اینکه موجب ضرر فاحش بر بدن شود . (۴)
سؤال: آیا برهنه شدن مردان با حضور زنان برای عزاداری عیب دارد یا خیر؟
آیت الله فاضل لنکرانی رحمت الله علیه: مانعی ندارد و زنها نباید به بدن مرد اجنبی نظر کنند . (۵)
سؤال: در مجالس زنانه، زنان مداحی و سخنرانی می‏کنند و صدای آنها به گوش مردان رهگذر می‏رسد . آیا این عمل جایز است؟
آیت الله فاضل لنکرانی رحمت الله علیه: شنیدن صدای ایشان اگر در معرض ریبه و التذاذ نباشد حرام نیست . (۶)
سؤال: سینه زدن با تیغ و یا زنجیر زدن با زنجیری که دارای چاقو و یا تیغ می‏باشد و منجر به زخمی شدن بدن و جاری شدن خون می‏شود چه حکمی دارد؟
آیت الله مکاری شیرازی(مدظله العالی): کیفیت عزاداری باید چنان باشد که بهانه‏ای به دست دشمنان اسلام ندهد و موجب سوء استفاده از آن نشود . (۷)


احکام علامت


سؤال: بسیاری از تکایا در ایام عزاداریهای مذهبی، اقدام به حمل «علاماتی‏» می‏کنند که به قیمت گزافی خریده شده و حمل آن نیز موجب اشکال است . این وسائل از نظر شرعی چه حکمی دارند؟
امام خمینی رحمت الله علیه: اشکال ندارد . (۸)
سؤال: حکم علمهایی که در مراسم عزاداری امام حسین علیه السلام از آنها استفاده می‏شود و بعضی دارای نقش و نگارهایی نیز هستند چیست؟
آیت الله فاضل لنکرانی رحمت الله علیه: استفاده از آنها در عزاداری جایز است . (۹)
سؤال: آیا جایز است پارچه و دستمالهایی را که در ایام محرم بر روی علم می‏بندند بفروش برسانند و در عزاداری و تعمیر حسینیه مصرف کنند؟
آیت الله فاضل لنکرانی رحمت الله علیه: اگر در مراسم عزاداری محل حاجت نباشد و زاید بر متعارف باشد، می‏توانند بفروشند و به مصارف عزاداری و احتیاجات حسینیه‏ها برسانند . (۱۰)


احکام تعزیه و شبیه خوانی


امام خمینی رحمت الله علیه: تعزیه و شبیه خوانی اگر مشتمل بر حرام نباشد و موجب وهن مذهب نشود، اشکال ندارد ولی بهتر ست‏به جای آن، مجالس روضه خوانی برپا کنند . (۱۱)
سؤال: آیا تعزیه و شبیه خوانی در مراسم عزاداری جایز است؟
آیت الله فاضل لنکرانی رحمت الله علیه: اگر مشتمل بر حرام نباشد و موجب وهن مذهب نشود مانعی ندارد . (۱۲)
آیت الله گلپایگانی رحمت الله علیه: اگر تعزیه خوانی مشتمل بر استعمال آلات موسیقی نباشد و غنا و دروغ نخوانند و مرد لباس مختص به زن نپوشد، اشکال ندارد . (۱۳)
سؤال: آیا تشبه به اهل بیت علیهم السلام در نمایش و تعزیه و غیر آن جایز است؟
امام خمینی رحمت الله علیه: با مراعات احترام آنان جایز است . (۱۴)
آیت الله فاضل لنکرانی رحمت الله علیه و آیت الله صافی گلپایگانی(مدظله العالی): در صورتی که مستلزم اهانت نباشد مانعی ندارد . (۱۵)
آیت الله علوی گرگانی(مدظله العالی): اگر تعزیه و شبیه خوانی موجب هتک حرمت‏به ساحت مقدس بزرگان دین شود، باید اجتناب شود . (۱۶)


احکام استفاده از لباس سیاه


سؤال: آیا پوشیدن لباس سیاه در عزاداری امام حسین علیه السلام جایز است و آیا رجحان دارد؟
آیت الله فاضل لنکرانی رحمت الله علیه: پوشیدن لباس سیاه در عزای امام حسین علیه السلام و دیگر ائمه علیهم السلام چون از مصادیق تعظیم شعائر است، واجد رجحان شرعی می‏باشد و عملا بزرگانی چون مرحوم آیت الله بروجردی در روز عاشورا از قبای سیاه استفاده می‏کردند . (۱۷)
آیت الله صافی گلپایگانی(مدظله العالی) و آیت الله نوری همدانی(مدظله العالی): پوشیدن لباس سیاه به عنوان اعلان حزن و اندوه در مصیبت امام حسین علیه السلام و ائمه علیهم السلام رجحان دارد . (۱۸)
سؤال: آیا نماز خواندن با لباس سیاه بر عزاداران امام حسین علیه السلام مکروه است؟
آیت الله صافی گلپایگانی(مدظله العالی): چون لباس سیاه علامت عزاداران سیدالشهداء است و عزاداری آن حضرت کمال رجحان را دارد، لذا نماز خواندن با آن نیز مکروه نمی‏باشد . (۱۹)


احکام قمه زدن


علامه امین عاملی: «قمه زنی و اعمالی دیگر از این قبیل در مراسم عزاداری حسینی به حکم عقل و شرع حرام است و زخمی ساختن سر، که نه سود دنیوی دارد و نه اجر اخروی، ایذاء نفس است که خود در شرع حرام است و در مقابل این عمل، شیعه اهل بیت را در انظار دیگران مورد تمسخر قرار داده و آنها را وحشی قلمداد می‏کنند . شکی نیست که این اعمال ناشی از وساوس شیاطین بوده و موجب رضایت‏خدا و پیامبر صلی الله علیه و آله و اهل بیت اطهار علیهم السلام نیست .» (۲۰)
آیت الله حکیم رحمت الله علیه: مرحوم آیت الله حکیم رحمت الله علیه جواز قمه زنی را مقید به چهار شرط نموده است:
۱- خوف ضرر وجود نداشته باشد .
۲- عزاداری بر آن صدق کند .
۳- باعث مسخره قرار گرفتن نشود .
۴- عداوت و دشمنی دیگران را ایجاد نکند . (۲۱)
سؤال: قمه زدن در عزاداری امام حسین علیه السلام چه حکمی دارد؟
امام خمینی رحمت الله علیه: اگر موجب ضرر نباشد مانع ندارد، ولی در این زمان این عمل نشود . (۲۲)
مقام معظم رهبری(مدظله العالی): اگر موجب وهن مذهب در زمان حاضر و یا مستلزم خوف خطر جان یا ضرر معتنی به باشد، جایز نیست . (۲۳)
آیت الله جوادی آملی(مدظله العالی): چیزی که مایه وهن اسلام و مایه هتک حرمت عزادارای است جایز نیست، انتظار می‏رود از قمه زنی و مانند آن پرهیز شود . (۲۴)
سؤال: اگر قمه زدن در عزاداریها موجب مرگ کسی شد، آیا این عمل خودکشی و گناه محسوب می‏شود؟
مقام معظم رهبری(مدظله العالی): اگر با خوف خطر جان اقدام کرده باشد، حکم انتحار دارد . (۲۵)
سؤال: آیا قمه زنی جایز است؟ چنانچه در این خصوص نذری وجود داشته باشد وظیفه چیست؟
آیت الله فاضل لنکرانی رحمت الله علیه: با توجه به اینکه ایران اسلامی به عنوان ام القرای جهان اسلام شناخته می‏شود، و اعمال و رفتار ملت ایران به عنوان الگو و بیانگر اسلام است، باید با سوگواری و عزاداری امام حسین علیه السلام به گونه‏ای عمل شود که موجب گرایش بیشتر به آن حضرت گردد .
مسئله قمه زدن نه تنها نقشی ندارد بلکه به علت عدم قابلیت پذیرش و نداشتن هیچگونه توجیه قابل فهم مخالفین، نتیجه سوء بر آن مترتب خواهد شد . لذا لازم است‏شیعیان از آن خودداری کنند . و چنانچه در این مورد نذری وجود داشته باشد نذرصحیح نیست . (۲۶)
آیت الله نوری همدانی(مدظله العالی): اشکال دارد . (۲۷)


احکام موسیقی


مرحوم شیخ انصاری در مکاسب محرمه در پاسخ به کسانی که می‏گویند غنا می‏تواند زمینه گریه کردن را فراهم نماید، می‏فرماید: چنین شیوه‏ای نمی‏تواند مقدمه مستحب یا مباح قرار گیرد و باید به عموم ادله حرمت غنا تمسک نمود . (۲۸)
مرحوم حاج شیخ عباس قمی رحمت الله علیه در منتهی الآمال می‏فرماید: عزاداران امام حسین علیه السلام بر وجهی سلوک کنند که زبان نواصب دراز نشود و از استعمال محرمات از قبیل غنا که غالبا نوحه‏ها خالی از آن نیست و حکایات ضعیفه مظنونة الکذب احتراز نمایند و شیطان را در این عبادت بزرگ راه ندهند . (۲۹)
سؤال: در رادیو مدح ائمه طاهرین علیهم السلام با واقعه کربلا را با وزن و ساز و با لحن خوب می‏خوانند . آیا استماعش جایز است‏یا خیر؟
امام خمینی رحمت الله علیه: اگر غنا و موسیقی نباشد مانع ندارد . (۳۰)
سؤال: هیئتهای نوازنده و کسانی که درمراسم تشییع جنازه شهداء موزیک عزا می‏زنند، از لحاظ شرعی چه حکمی دارد؟ و آیا خرید و فروش آن لوازم حرام است‏یا خیر؟
امام خمینی رحمت الله علیه: خرید و فروش آلات لهو حرام است و موسیقی مطرب جایز نیست و صداهای مشکوک مانع ندارد . (۳۱)
سؤال: آیا زدن طبل و شیپور در تعزیه حضرت سیدالشهداء علیه السلام جایز است‏یانه؟
امام خمینی رحمت الله علیه: اگر از آلات لهو و لعب نباشد و وهن بر مذهب هم نشود مانع ندارد . (۳۲)
سؤال: آیا در عزاداری سیدالشهداء استفاده از طبل و دهل جایز است؟
آیت الله فاضل لنکرانی رحمت الله علیه: استفاده از آلات لهو و لعب حرام است ولی طبل و دهل و امثال آن جزء این آلات نیست . (۳۳)


احکام عاشورا


۱- روزه روز عاشورا و روزی که انسان شک دارد روز عرفه است‏یا عید قربان مکروه است . در روایت آمده است که امام صادق علیه السلام فرمود: بنی امیه نذر کردند که اگر موفق به قتل امام حسین علیه السلام شوند، روز شهادت او را جشن بگیرند و مبارک بشمارند و روزه بگیرند و روزه در آن روز سنت آل امیه است، لذا ائمه اطهار علیهم السلام به جهت مخالفت‏با این طایفه تبهکار و عدم هماهنگی با آنان، روزه عاشورا را نهی کردند . (۳۴)
۲- در روز عاشورا مستحب است که انسان تا عصر بدون قصد روزه از خوردن و آشامیدن خودداری کند . (۳۵)
۳- بسیار مناسب است که در روز عاشورا کار و کسب تعطیل شود، مگر در حد ضرورت .
امام رضا علیه السلام فرمودند: «من ترک السعی فی حوائجه یوم عاشورا قضی الله له حوائج الدنیا و الاخرة; (۳۶) کسی که کار و تلاش برای برآوردن حوائج‏خود را در روز عاشورا ترک کند، خداوند نیازهای دنیا و آخرت او را برطرف می‏سازد .»
سؤال: در ایام سوگواری امام حسین علیه السلام نماز مقدم است‏یا عزاداری؟
آیت الله فاضل لنکرانی: بهتر آن است که نماز را مقدم دارند، همانطور که امام حسین علیه السلام روز عاشورا هنگام ظهر نماز ظهر اقامه کردند . (۳۷)


پی‏نوشت‏ها: 


۱) استفتائات امام خمینی رحمت الله علیه ، ج‏۲، ص ۲۸ و استفتائات جدید آیت الله مکارم(مدظله العالی)، ج‏۱، ص ۱۵۸ .
۲) هزار و یک مسئله، آیت الله نوری همدانی، ج‏۲، ص ۱۸۰ .
۳) هزار و یک مسئله فقهی، ج‏۲، ص ۴۰ .
۴) استفتائات امام خمینی، ج‏۳، ص ۵۸۰ .
۵) جامع المسائل، ج‏۱، ص ۶۱۹، س ۲۱۶۲ .
۶) همان، ص ۶۲۵، س ۲۱۸۳ .
۷) استفتائات جدید، ج‏۱، ص ۱۵۸، س ۵۷ .
۸ ) استفتائات امام خمینی رحمت الله علیه، ج‏۲، ص ۲۸، س ۷۲ .
۹) جامع المسائل، ج‏۱، ص ۶۲۳، س ۲۱۷۳ .
۱۰) همان، س ۲۱۷۹ .
۱۱) استفتائات امام خمینی رحمت الله علیه، ج‏۲، ص ۲۸، س ۷۱ و ج‏۳، س‏۴۴ و ۴۰ و ۴۷ و ۳۳ .
۱۲) جامع المسائل، ج‏۱، س ۲۱۶۵ .
۱۳) مجمع المسائل، ج‏۱، ص ۵۵۹، س ۷۷ .
۱۴) احکام خانواده، عبدالرحیم موگهی، طبق فتوای امام خمینی رحمت الله علیه، ص ۳۳۶ .
۱۵) جامع المسائل، آیت الله فاضل لنکرانی، ج‏۱، س ۲۱۶۶ و جامع الاحکام، آیت الله صافی، ج‏۲، ص ۱۳۲ .
۱۶) اجوبة المسائل، ص ۳۶۵ .
۱۷) جامع المسائل، ج‏۱، ص ۶۲۱، س ۲۱۷۰
۱۸) جامع الاحکام، آیت الله صافی، ج‏۲ ، ص ۱۳۰، س ۱۵۹۰; هزار و یک مسئله، آیت الله نوری همدانی، ج ۲، ص ۱۸۰، س ۶۰۲ .
۱۹) جامع الاحکام، ج‏۲، ص ۱۳۰، س ۱۵۹۱ .
۲۰) اعیان الشیعه، ج‏۱۰، ص ۳۶۳ .
۲۱) فتاوی العلماء والاعلام فی تشجیع الشعائر الحسینیه .
۲۲) استفتاءات، ج ۳، ص ۵۸۱، س‏۳۸ .
۲۳) بیانات رهبری و استفتائات آیات عظام پیرامون عزاداری عاشورا، ص ۳۵ .
۲۴) همان، ص ۴۲ .
۲۵) همان، ص ۳۵ .
۲۶) جامع المسائل، ج‏۱، ص ۶۲۳، س ۲۱۷۲ .
۲۷) هزار و یک مسئله، ج ۲، ص ۱۷۹، س ۵۹۷ .
۲۸) مکاسب محرمه، رحلی، ص ۳۹ .
۲۹) منتهی الامال، ج‏۱، ص ۴۶۸، آخر زندگی امام حسین علیه السلام .
۳۰) استفتائات امام خمینی رحمت الله علیه، ج‏۲، ص ۱۶، س ۳۶ .
۳۱) همان، ص ۱۸ .
۳۲) همان، ج‏۳، ص ۵۸۳، س ۴۵ .
۳۳) جامع المسائل، ج‏۱، ص ۶۲۳، س ۲۱۷۴ .
۳۳) تحریر الوسیله، ج‏۱; جواهر، ج‏۷، ص ۱۰۷ .
۳۵) توضیح المسائل مراجع، ج‏۱، ص ۹۰۶ .
۳۶) عیون اخبار الرضا، شیخ صدوق، ص ۲۶۸ .
۳۷) جامع المسائل، ج‏۱، ص ۶۲۳ .


نویسنده:محمود اکبری


گردآوری: مجله اینترنتی هفته پارسی



بازگشت به “سایر احکام”

چه کسی حاضر است؟

کاربران حاضر در این انجمن: CommonCrawl [Bot] و 0 مهمان